Kronik boyun ve bel ağrısı olan hastalarda fentanilin ağrı ve yaşam kalitesi üzerine etkinliği

Ağrı, var olan veya olası doku hasarına eşlik eden veya bu hasar ile tanımlanabilen, hoşa gitmeyen duyusal ve emosyonel bir deneyimdir. Kronik ağrı, beklenenden daha uzun süre veya doku iyileşme süreci tamamlandıktan sonra da devam eden ağrıdır. Bu süre farklı kaynaklarda 3 veya 6 ay olarak tanımlanmaktadır. Adjuvan analjezikler ve fentanil kronik ağrıda başvurulan tedaviler arasında sayılabilir.Çalışmamıza, Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Polikliniğine bel ve boyun ağrısı şikayetiyle başvuran, klinik ve radyolojik bulgulara göre servikal disk hernisi ya da lomber disk hernisi tanısı konulan 50 hasta dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, kullandıkları ilaçlar, dozları ve kullanma süreleri ile eşlik eden diğer hastalıkları sorgulandı. Yaşam kalitesi Kısa form 36 (KF 36), ağrı şiddeti ise Görsel Analog Skala (GAS) ile değerlendirildi. İlk değerlendirmeden sonra tüm hastalara transdermal fentanil 12 ?g/saat dozunda uygulandı.Bel ve boyun ağrısı olan iki grup hastada yaş ortalaması sırasıyla 43.6±10.5 ve 48.7±10.6 yıl olarak hesaplandı. Gruplar arasında yaş, cinsiyet dağılımı, tedavi öncesi eritrosit sedimantasyon hızı (ESH) ve C reaktif protein (CRP) değerleri karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0.05).Servikal disk hernili hastalarda KF 36 ölçeğinin emosyonel rol kısıtlanması, fiziksel fonksiyonlar, fiziksel rol kısıtlanması ve ağrı alt başlık skorları ile GAS skorunda tedavi sonrası istatistiksel olarak anlamlı düzelme saptandı (p=0.020, p<0.001, p=0.005, p=0.007, p<0.001).Lomber disk hernisi olan hastaların KF 36 ölçeğinin sosyal fonksiyon, fiziksel fonksiyon, fiziksel rol kısıtlanması ve ağrı alt başlıkları ortalama skorları ile GAS skoru ortalama değerlerinde tedavi sonrası istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0.001, p=0.002, p=0.045, p<0.001, p<0.001).Çalışma sonuçlarımız kronik boyun ve bel ağrısı tedavisinde 12 ?g/saat dozunda kullanılan fentanilin hem ağrı şiddeti hem yaşam kalitesi üzerine etkili bir tedavi olduğunu göstermiştir. Kronik ağrı tedavisinde konvansiyonel analjezik tedavilerle sonuç alınamadığında fentanil etkili bir tedavi seçeneği olarak kabul edilebilir.Anahtar kelimeler: Kronik ağrı, Fentanil, Opioidler