Kronik engelli çocuklara bakım verenlerde 'yetişkin bakıcıların yaşam kalitesi anketinin (Adult carer quality of life questionnaire)' geçerlilik ve güvenilirliği

Amaç: Bu çalışmanın amacı, bakım veren kişilerin yaşam kalitesini değerlendiren Yetişkin Bakıcı Yaşam Kalitesi Anketi'nin (YBYKA) Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasını yapmaktır. Yöntem: Çalışmaya 20-50 yaş aralığında, kronik engelli çocuğu olan 99 anne dahil edildi. Annelerin sosyo-demografik özellikleri, çocukların tanısı ve ambulasyon durumları araştırmacı tarafından hazırlanan bir form ile sorgulandı. Annelerin yaşam kalitesi Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Değerlendirme Ölçeği (WHOQOL-BREF), depresyon düzeyi Beck Depresyon Envanteri (BDE) ile değerlendirildi. Ölçeğin geçerliliğinin belirlenebilmesi için YBYKA ve WHOQOL-BREF arasındaki korelasyon incelendi. İç tutarlılığın belirlenebilmesi için Cronbach alfa değeri hesaplandı. Test-tekrar test güvenilirliğinin belirlenebilmesi için rastgele 30 anneye ilk değerlendirmeden iki hafta sonra ikinci değerlendirmeler yapıldı ve "Sınıf İçi Korelasyon" katsayısı hesaplandı. Çocukların fonksiyonel seviyesi Pediatrik Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçümü (WeeFIM) ile değerlendirildi. Bulgular: Annelerin yaş ortalaması 35,99±7,24 yıl idi. YBYKA ile WHOQOL-BREF arasında pozitif yönde mükemmel derecede bir korelasyon olduğu tespit edildi (Çevre Alanı=0,792 / Psikolojik Alan=0,775, p<0,001). YBYKA'nın iç tutarlılığı yüksek (Cronbach alfa=0,945), test-tekrar test güvenilirliği çok yüksek (Sınıf İçi Korelasyon=0,961) olarak bulundu. Annelerin yaşam kalitesi ile depresyon düzeyleri arasında negatif yönde iyi derecede korelasyon tespit edildi (rho=-0,669, p<0,001). Annelerin yaşam kalitesi ile çocukların fonksiyonel seviyeleri arasında herhangi bir ilişkiye rastlanmadı (p=0,179). Sonuç: YBYKA' nın Türkçe versiyonu kronik engelli çocuklara bakım veren annelerde geçerli ve güvenilir bir ölçektir. Anahtar Kelimeler: Kronik engel, bakım verme, bakıcı, yaşam kalitesi