Kronik hastalığı olan bireylerde öz yönetim ve sağlık arama davranışlarının belirlenmesi

Kronik hastalıklı bireylerin sahip olduğu bilgi, beceri ve tutumlar hastalık öz yönetim sürecinin başarılı şekilde yönetilmesini etkilerken, bu kapsamda bireylerin sağlık arama davranışlarını etkili şekilde kullanması da önemlidir. Bu araştırmanın amacı kronik hastalığı olan bireylerde öz yönetim ve sağlık arama davranışlarını ve aralarındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırma tanımlayıcı, kesitsel tipte yürütülmüştür. Araştırma verileri bir eğitim ve araştırma hastanesinin dahiliye, göğüs hastalıkları ve kardiyoloji kliniklerinde toplanmıştır. Tanı veya tedavi amacıyla dahili kliniklerde yatan, 18 yaş ve üzeri olan, en az bir kronik hastalık tanısı alan, Türkçe konuşan, bilişsel sorunu olmayan, araştırmaya katılmaya onam veren 220 birey çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırma verileri, Kişisel Bilgi Formu, Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeği ve Sağlık Arama Davranışı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma kapsamına alınan hastaların yaş ortalaması 64,14±11,99, kronik hastalık tanı süresi ortalamaları 11,77±8,60 yıldır. Kronik hastalık öz yönetiminin yaş, eğitim durumu, çalışma durumu, sosyoekonomik durum, tanı süresi ve sağlık durumunu algılama düzeyine göre anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. Sağlık arama davranışlarının yaş, cinsiyet, eğitim durumu, çalışma durumu, medeni durum, sosyoekonomik durum, tanı süresi ve sağlığı algılama durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<0,05). Damgalamayla baş etme ve sağlık bakım etkinliği ile online sağlık arama davranışı ve sağlık arama davranışları toplam puanları arasında pozitif yönde; tedavi uyumu ile geleneksel sağlık arama davranışı arasında negatif yönde, düşük düzeyde anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Sağlık bakım etkinliği ile profesyonel sağlık arama davranışı arasında pozitif yönde, orta düzeyde anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,001). Kronik hastalığı olan bireylerin çoğunun bakımlarını kendileri sağladıkları göz önüne alındığında, bireylerin öz yönetim davranışlarının desteklenmesi ve bu süreçte kullandığı sağlık arama davranışlarının belirlenmesi önemlidir.