Kronik immun trombositopenili hastalarda spleen tirozin kinaz ekspresyonu

Amaç: Dalak makrofajlarının trombosit yıkımı aktiviteleri ile ilgili olduğu bilinen Dalak Tirozin Kinaz (SYK) ekspresyon çalışması yapılarak hem kronik İTP ile takipli hastalar, hem de kontrol grubunda SYK aktivitesini saptamayı amaçladık. Materyel ve metod: Bu çalışmaya Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Polikliniğine başvuran, 1-18 yaş arası kronik İTP tanılı olan 35 İTP hastası alındı. Kontrol grubu olarak Sağlam Çocuk Polikliniğine başvuran aynı yaş grubundaki demir eksikliği anemisi dışında hematolojık problemi, fizik müayenesinde enfeksiyon bulgusu olmayan 15 hasta alındı. Çalışmaya alınan hastaların tanı zamanı, tanıdan önce enfeksiyon öyküsü (1-4 hafta öncesinde geçirilen ÜSYE, ASYE, döküntülü hastalık), tanı sırasında beyaz küre, hematokrit, trombosit sayısı, aylık platelet seyri, otoantikorlar, aldığı tedaviler değerlendirildi. Yaş ve cinsiyet eşlemeli çocuklardan aileler bilgilendirilerek diğer kan tahlilleri alınırken EDTA'lı tüpe kan örneği alındı ve ortalama SYK aktivasyon değerine bakıldı. Bulgular: Çalışmamıza alınan 35 hastanın yaş ortalaması ortalaması 9.1±4.17 yıl, kontrol grubunun yaş ortalaması 8.45±5.08 yıl idi. Olgularımızda kız/erkek oranı 0,7 olarak tespit edildi. Geçirilmiş enfeksiyon öyküsü (GEÖ) vakaların %25.7'inde, aşılanma öyküsü ise %2.9'unde mevcuttu. Viral seroloji değerlendirmesinde pozitif saptanan hastaların bakılan hasta sayısına oranları ise EBV IgG 11/35 (%31.4), Toxoplasma IgG 1/35 (%2.9), Rubella IgG 1/35 (%2.9) şeklindeydi. Değerlendirilen hastaların, ortalama SYK aktivasyon değeri 2.2±3.14, kontrol grubunun ise ortalama SYK aktivasyon değeri ise 2.1±2.55 idi. Hasta ve kontrol grubunun ortalama SYK aktivasyon değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı (p= 0.65). Hasta ve kontrol grubunda 3 grup şeklinde kategorize edilen başlangıç ve ortalama trombosit değerleri ile ortalama SYK aktivasyon değeri karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmedi ( p=0.934, p=0.264). Verilen tedaviler ele alındığında ise metilprednizolon ve İVİG tedavisi alan ve almayanlar arasında SYK aktivasyonu açısından anlamlı farklılık saptanmasa da (p= 0.595, p= 0.382), deksametazon alan ve almayan hastalar arasında sınırda anlamlı farklılık saptandı (p= 0.05). Eltrombopag (Revolade) tedavisi alan ve almayan hastalar karşılaştırıldığında ise ortalama SYK aktivasyon değeri açısından istatistiksel olarak sınırda anlamlı farklılık saptandı (p = 0.06). Sonuç: İTP çocukluk çağında sık görülen bir hastalık olup, hastaların %20 - 30'u kronikleşmektedir. Çalışmamızın önemli kısmı olan ortalama SYK aktivasyon değerine baktığımızda hematolojik verilerle SYK aktivasyonu arasında ilişki olmadığı saptanmıştır. Hastalarda başlangıç ve ortalama trombosit değerleri 3 grup şeklinde kategorize edilmiş ve SYK aktivasyonu açısından değerlendirildiğinde anlamlı farklılık saptanmamıştır. Verilen tedavilerden Revolade alanlarda ortalama SYK aktivasyon değerinin almayanlara kıyasla düşük saptanması, klinik bulguların iyileşmesi ve trombosit değerlerinin yükselmesi de ilacın İTP'li hastaların tedavisinde önemli yere sahip olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, SYK aktivasyonu İTP'li hastalarda yüksek beklenmektedir, ancak çalışmamızda hasta sayı kısıtlı olduğundan beklenen değerler elde edilmemiştir. Fc aktive edici reseptörler ve B-hücre reseptörü aracılığıyla sinyal iletiminin durdurulması yoluyla fagositozu azaltarak ve otoantikor kaplı trombositlerin makrofajlar tarafından imha edilmesini engelleyerek İTP'li erişkin hastalarda trombosit sayısını arttırdığı düşünülen SYK inhibitörleri ile ilgili çocuk hastalarda çalışmalar bulunmamaktadır. Dalak tirozin kinaz ekspresyonu ve İTP arasındaki ilişkiye yönelik daha geniş vaka serilerinde yapılacak olan çalışmalar İTP patofizyolojisi ve yeni tedavi arayışları açısından katkı sağlayabilir. Anahtar kelimeler: Kronik immun trombositopeni, dalak tirozin kinaz, SYK aktivasyon değeri