Kış mevsiminde yarı açık ve kapalı barınaklarda yetiştirilen Anadolu mandalarında barınak içi sıcaklık ve nem değerlerinin süt verimi ve kompozisyonuna etkileri

Bu çalışmada, yarı açık ve kapalı barınakların kış mevsiminde sağlamış olduğu sıcaklık ve nem değerlerinin Anadolu mandalarında süt verim ve bileşenleri ile sütte somatik hücre sayısı (SHS) düzeyini nasıl etkilediğinin ortaya konulması ve bu amaçla her iki barınak tipinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada Samsun ili Bafra ilçesinde bulunan ve besleme koşulları birbirine benzer olan iki tip barınakta Aralık 2020-Mart 2021 ayları arasında sıcaklık ve nem değerleri belirlenmiş, bu barınaklarda yetiştirilen mandalardan alınan süt örnekleri analiz edilmiştir. Kapalı ve yarı açık barınakların ortalama sıcaklık değerleri sırasıyla 16,50±0,136 o C ve 10,05±0,110 o C, nem değerleri ise % 77,19±0,367 ve % 69,48±0,342 olarak ölçülmüştür. Sıcaklık-nem indeksi (SNİ) değerleri ise kapalı ve yarı açık barınak tipi için sırasıyla 61,09±0,211 ve 51,08±0,173 olarak belirlenmiştir. Barınak tipinin ve dolayısıyla barınak ortamında sağlanan sıcaklık ve nem değerlerinin süt verim miktarını etkilemediği çalışmada süt yağ oranı kapalı ve yarı açık barınak için sırasıyla % 8,89±0,227 ve % 8,16±0,176 (P<0.05) olarak belirlenmiştir. Süt bileşenleri barınak koşullarından etkilenmezken, logSHS düzeyi kapalı barınakta (4,54±0,071) yarı açık barınağa göre (4,73±0,044) daha düşük (P<0.05) çıkmıştır. Her iki barınak ortamındaki dönem boyunca görülen sıcaklık ve nem değerlerinin değişiminin süt bileşiminde doğrusal olmayan değişimlere neden olduğu görülmüştür. Kapalı barınakta barınak içi koşullar yağsız kuru madde (YKM), protein ve laktoz üzerine etkili olurken (P<0.01), yarı açık barınakta en yüksek etki yağ oranı ve SHS üzerinde olmuştur (P<0.001). Sonuç olarak çalışmanın yapıldığı bölgede Anadolu mandalarının kapalı ve yarı açık barınak koşullarında sütteki yağ oranı ile logSHS düzeyi bakımından bir fark görülmesine karşın, süt verimi ile diğer süt bileşenleri bakımından önemli bir fark belirlenmediğinden, her iki tip barınağın da manda yetiştiriciliğinde kullanılabileceği söylenebilir.