Kışlık kanola (Brassica napus L.) çeşitlerinin in vitro rejenerasyonu üzerine farklı eksplant tiplerinin ve bitki büyüme düzenleyicilerinin etkisi

Bu araştırma "Tesadüf Bloklarında Bölünen Bölünmüş Parseller Deneme Deseni"ne göre üç tekerrürlü olarak Erzurum Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Doku Kültürü Laboratuarı'nda yürütülmüştür. Çalışmada Elvis ve Californium kanola çeşitlerinin sürgün ucu, hipokotil ve kotiledon eksplantları kullanılmıştır. Bitki büyütme ortamı olarak MS ortamına sadece %5 sukroz içeren kontrol ortamı yanında 6 farklı besiyeri (T1: 3.0 mg L-1 BAP; T2: 1.0 mg L-1 IAA; T3: 1.0 mg L-1 NAA; T4: 2.0 mg L-1 BAP + 1.0 mg L-1 KIN; T5: 2.0 mg L-1 BAP + 0.1 mg L-1 NAA; T6: 2.0 mg L-1 BAP + 0.1 mg L-1 IAA) kullanılmıştır. Bitkicikler 6 hafta süre ile uzun gün fotoperiyot (16 saat aydınlık, 8 saat karanlık) şartlarında tutulmuşlardır. Altıncı hafta sonunda şu gözlemler alınmıştır: İlk sürgün verme gün sayısı, bitkinin canlı kalma oranı, sürgün uzunluğu, yan dal sayısı, boğum sayısı, boğum aralığı, yaprak alanı, kök sayısı, kök uzunluğu, bitki yaş ve kuru ağırlıkları. Çalışma sonucunda Elvis kanola çeşidinin Californium çeşidine göre, incelenen özellikler yönünden ön planda olduğu görülmüştür. Sürgün ucu ve hipokotil eksplantlarının kotiledon eksplantına göre daha olumlu sonuçlar verdiği belirlenmiştir. Sitokinin + oksin bitki büyüme düzenleyicisi kombinasyonunun (BAP + NAA ve BAP + IAA), sürgün ve kök gelişiminde daha etkin olduğu, ancak BAP + KIN ve tek başına NAA uygulamasının da incelenen özelliklerde önemli artışa sebep olduğu tespit edilmiştir. Californium çeşidi (11.21 gün), Elvis çeşidine göre (12.94 gün) daha erken sürgün vermeye başlamış olmasına rağmen, Elvis çeşidi (25.04 mm) daha uzun bitkicikler vermiştir (Californium, 18.47 mm). Sürgün ucu, hipokotil ve kotiledon eksplantlarında sırasıyla 31.13 mm, 21.01 mm ve 13.13 mm sürgün uzunlukları belirlenmiştir. Ortamlar arasında en uzun bitkicikler BAP + KIN ortamında (31.62 mm) elde edilmiş, bunu BAP + IAA ortamı (20.66 mm) takip etmiştir. Çalışma sonucunda iyi bir sürgün gelişimi için; Elvis çeşidi, sürgün ucu ve hipokotil eksplantları ile BAP + NAA, BAP + IAA ve BAP + KIN kombinasyonlarının tavsiye edilebileceği sonucuna varılmıştır.