Kula'da eğitim (19. yüzyıl sonu- 20. yüzyıl başı)

Çalışmada, II. Abdülhamid Dönemi'nde Kula'da geleneksel ve modern eğitim kurumları incelenmiştir. 1852 yılına kadar Kütahya Sancağı'na bağlı kalan Kula Kazası, aynı yıl Manisa'ya yakın olması nedeniyle Saruhan Sancağı'na bağlanmıştır. Kula Kazası'nın önemli üretim sektörleri tarım ve hayvancılığa dayanmaktaydı. Ayrıca halı ve seccade imalinde de önemli bir kazaydı. Kazada ayrıca sünger taşları ve mermer madenleri bulunmaktaydı. Kula'da geleneksel eğitim kurumlarından birini oluşturan sıbyan mektepleri, 19. yüzyılda faaliyetlerine devam etti. Kula Kasabası'nda 1880'li yıllarda usûl-ı cedîde göre ibtidai mektepleri açılmış, bu mekteplerin açılmasında Kaymakam Abdi Bey önemli bir rol oynamıştır. Kula'nın eğitim bakımından ilerlemesinde önemli hizmetleri olmuştur. Bu dönemde Kula Kasabası'nda dört erkek ve bir kız ibtidai mektebi açılmıştır. Diğer bir geleneksel eğitim kurumu olan medreseler de ele alınan dönemde faaliyetlerini sürdürmüştür. Ele alınan dönemde Kula Kazası'nda dört tane medrese bulunmaktaydı. Bu medreseler genelde ahalinin yardımlarıyla kurulmuştur. Kula'da modern eğitim kurumlarından olan erkek rüşdiye mektebi geç bir tarihte açılmıştır. 1870 yılında açılması gündeme gelmiş, ancak 1884 yılında açılabilmiştir. Bu gecikmede maddi imkânsızlıklar başlıca sebeplerinden birini oluşturmuştur. Mektepte uzun yıllar muallim-i evvel olarak Ahmed Nuri Efendi görev yapmıştır. Kendisi yirmi yıla yakın mektepte görev yapmış, ahalinin takdirini kazanmış, hatta başarılarından dolayı rütbesi yükseltilmişti. Kula Kasabası'nda diğer bir eğitim kurumu olan Çırak Mektebi 1900 yılında açılmıştır. Mektebe yaklaşık 70 esnaf çırağı devam etmiştir. Mektebe atanan ilk muallim Halil Efendi olmuştur. Kula Kasabası'nda Rumlar önemli bir nüfusa sahipti. Rumlar Kuzguncuk ile Hızırilyas mahallelerinde ikamet etmekteydi. Kula Kasabası'nda bir ibtidâî Rum mektebi, ibtidâî ve rüşdî derecede bir erkek Rum mektebi ile ibtidâî ve rüşdî derecede bir kız Rum mektebi bulunmaktaydı. Ayrıca Kula Kasabası'nda Fransız mektebi de vardı. Anahtar Kelimeler: II. Abdülhamid, Eğitim, Kula, İbtidai, Sıbyan, Medrese, Rüşdiye, Rum Mektebi, Çırak Mektebi