Kültür levrek (dicentrarchus labrax) ve çipura (sparus aurata) balıklarının işleme atıklarından elde edilen hidrolize kolajenlerin karakterizasyonu ve karşılaştırılması

Bu çalışmada, Türkiye'de yetiştiriciliği yaygın olarak yapılan levrek (Dicentrarchus labrax) ve çipura (Sparus aurata) balıklarının işleme atıklarından (deri/kemikler) kolajen hidrolizatı elde edilmiş ve bu hidrolizatların karakterizasyonu yapılarak birbirleri ile karşılaştırılmış ve gıda, kozmetik, ilaç ve biyomedikal sektörlerde kullanım potansiyelleri ortaya konmuştur. Hidroliz dereceleri sırasıyla levrek deri kolajen hidrolizatının (LDKH) %98,82, çipura deri kolajen hidrolizatının (ÇDKH) %97,49, çipura kemik kolajen hidrolizatının (ÇKKH) %96,82 ve levrek kemik kolajen hidrolizatının (LKKH) %90,31 olarak belirlenmiştir. SDS-PAGE analizleri sonucunda hidrolizatların molekül ağırlıklarının yaklaşık 1–6 kDa aralığında olduğu tespit edilmiştir. FTIR analizleri, tüm kolajen hidrolizatlarının spektrumlarında hidrolize kolajene özgü tipik bantların (Amid A, B, I, II, III) sergilendiği görülmüştür. SEM görüntülerinde, hidrolizatların buruşuk, katmanlı ve lifsi bir yapıya sahip oldukları gözlemlenmiştir. DSC analizinde en yüksek denatürasyon sıcaklığı ÇDKH örneğinde (113,27 °C) saptanmıştır. XRD ölçümlerinde kolajen hidrolizatlarında üçlü sarmal yapıdaki düzenli moleküler yerleşimi gösteren pikler gözlemlenmiştir. Tüm hidrolizat örneklerinde, Gram(+) Staphylococcus aureus ATCC 43300 (MRSA) suşu üzerinde orta düzeyde antibakteriyel aktivite belirlenmiştir. DPPH radikal süpürme yeteneği bakımından, konsantrasyon arttıkça aktivitenin de yükseldiği tespit edilmiştir. En yüksek aktivite 5 mg/ml konsantrasyonda LDKH örneğinde (%51,86) belirlenmiş olup, bunu sırasıyla ÇKKH (%48,57), ÇDKH (%41,48) ve LKKH (%33,80) izlemiştir. Hücre kültürü çalışmalarında, LKKH örneklerinin 24. saatte 500 µg/ml, 48. ve 72. saatlerde ise 200 µg/ml konsantrasyonlarında hücre canlılığını anlamlı düzeyde artırdığı belirlenmiştir. ÇKKH örneklerinin hücre canlılığı üzerindeki etkisinin ise hem uygulama süresine hem de uygulanan konsantrasyona bağlı olarak anlamlı düzeyde değişkenlik gösterdiği saptanmıştır.