"Kültür"ün ve "İletişim"in metinselliği üzerine bir araştırma: Yaşar Kemal romanlarında kültürlerarası iletişim

Dil, iletişim, kültür ve metin kavramlarının birbirleriyle olan ilişkisi, sosyokültürel bağlamda edebi metinler aracılığıyla ele alınmıştır. Edebi metinler yazılı dil kurulan iletişim formları/araçları olarak kabul edilmekte ve bu sayede dil/edebi metin, kültürün yaşatılmasını, sürdürülmesini ve aktarılmasını sağlamaktadır. Kültürlerarası iletişim disiplininin "iletişim kültürdür, kültür de iletişimdir" savı ile metin temelli kültürel çalışmaların, sosyal/kültürel yapıyı ve ilişkileri dönüştürebilme etkisi olabilecek kültürel anlatı formlarını -metinleri- araştırma, sorgulama ve anlama olanağı sunması, her iki disiplinin kuram ve yöntemlerinden yararlanmayı olanaklı kılmıştır. Yaşar Kemal romanlarında -Kimsecik Üçlemesi ve Bir Ada Hikâyesi Dörtlemesi- kültürel farka dayalı dil/iletişim, Raymond Williams'ın "duygu yapısı" kavramından hareket edilerek sosyokültürel bağlamda analiz edilmiştir. Bu kavram temelinde romanlarda yer alan Anadolu coğrafyasının altkültürleri arasında kurulan iletişime, bütün yaşam tarzının -kültürün- şekillendirdiği kolektif deneyimlenme biçimlerinin bağlamsal olarak nasıl yansıdığı ve iletişimi ne şekilde etkilediği/engellediği araştırılmıştır. Araştırmada, edebi çalışmalardan kültürel çalışmalara uzanan bir yöntem olan metinsel analiz, kültürlerarası iletişim araştırma yaklaşımlarından yorumlayıcı yaklaşım ve yorumlayıcı kültürlerarası araştırmanın en iyi örneği olarak kabul edilen iletişim etnografisi yöntemi birlikte kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, kültürlerarası iletişim engelleri olarak kavramsallaşan ve bu çalışmanın analiz temaları olan stereotipler, önyargılar, etnomerkezcilik ve ayrımcılık, edebi metin anlatısının ve roman karakterlerinin konuşmaları/diyaloglarının analiz edilmesiyle ortaya çıkarılmıştır. Kültürel farka dayalı kurulan diyaloglarda, dil/iletişimin sosyokültürel bağlam ve bu bağlamın tecrübe edilmesini anlatan duygu yapısından etkilendiği ve dili/iletişimi dönüşüme uğrattığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada ayrıca, kültürlerarası iletişim engellerinin bertaraf edilmesi adına bir aydın ve yazar olarak Yaşar Kemal'in ve romanlarının, duygu yapısının ve dolayısıyla kolektif tecrübelerin olumlu yönde değişimi/dönüşümü noktasında, kültürlerarasında "yeni bir dil/iletişim"i hangi değerlerle ve nasıl yarattığı sorgulanarak açıklanmıştır. Anahtar Kelime: Dil, iletişim, kültür, metin, kültürlerarası iletişim, kültürel çalışmalar, duygu yapısı, iletişim etnografisi.