Kuluçkada fotoperiyodik aydınlatma ve ışık renginin yumurta tavuklarının verim, stres ve davranış özellikleri üzerine etkileri

Kanatlılarda kuluçka döneminde ışık uygulamasının davranış ve refah üzerine önemli etkileri bulunmaktadır. Bu çalışmada kuluçka boyunca (0-21 gün) beyaz (6500K) ve yeşil LED (8000K-520nm) ışık kullanılarak döngüsel aydınlatma (16 saat aydınlatma – 8 saat karanlık, 16A:8K) veya karanlık (kontrol grubu) uygulamasının yumurta tavuklarının üretim performansı, davranışsal ve fizyolojik stres yanıtları ve özellikle zararlı bir davranış olan tüy gagalama davranışı olmak üzere davranım özelliklerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada, iki aydınlatma uygulanmış kuluçkadan ve bir kontrol (karanlık) kuluçkadan gelen 261 adet kahverengi yumurtacı yarkalar kullanılmıştır. Tavuklar, aynı kümeste iki deney odasında her aydınlatma grubundan 2'şer bölme olmak üzere toplam 12 bölmeye yerleştirilmiştir (4 bölme/kuluçka). Yumurta verimine ilişkin veriler 20 hafta boyunca kaydedilmiştir. Davranış gözlemleri 16, 24 ve 32 haftalık yaşta bölme düzeyinde anlık örnekleme ile kaydedilmiştir. Tavukların stres ve korku yanıtları, farklı yaşlarda yapılan açık alan (OF), hareketsiz kalma (TI), zorla hareketsiz bırakma (MR) testleri ve kan (plazma) CORT ve H: L oranları ile ölçülmüştür. Çalışmadan elde edilen en önemli sonuç, YEŞİL kuluçka aydınlatmasındaki tavukların BEYAZ ve KONTROL'e göre daha yüksek yumuşak tüy gagalama ancak daha düşük sert tüy gagalama ve agresif gagalama davranış sıklığı sergilemesidir. Aydınlık kuluçka KONTROL'e göre çevre gagalamayı ve tüy düzeltme davranışını önemli ölçüde artırmıştır. Kanat-bacak germe gibi konfor davranışları YEŞİL kuluçkadan gelenlerde BEYAZ ve KONTROL'e göre daha fazla görülmüştür. Oturma davranışı sıklığı en yüksek BEYAZ en düşük YEŞİL kuluçka grubunda gözlenmiştir. Tavukların TI, MR ve OF testlerinde davranışsal yanıtları, BEYAZ, YEŞİL ve KONTROL grupları arasında korku veya kaygıya işaret eden belirgin farklılıklar olmadığını göstermiştir. Bununla birlikte, YEŞİL kuluçka grubunda BEYAZ ve KONTROL'e göre TI oluşması için birden fazla müdahale sayısına ihtiyaç duyan bireylerin yüzdesinin daha yüksek olduğu saptanmış, bu da korku düzeyinin YEŞİL kuluçkadan gelenlerde daha düşük olabileceği şeklinde yorumlanmıştır. Denemenin sonunda, YEŞİL kuluçka grubunun daha iyi tüy ve ibik skoruna sahip olması bu gruptaki düşük sert tüy gagalama ve agresif gagalama gözlemlerini desteklemiştir. Kan (plazma) CORT ve H:L oranları bakımından gruplar arasında 24. hafta OF kan CORT sonucu hariç bir fark olmadığı saptanmıştır. Yeşil kuluçka grubunda 24. hafta OF testi sonrası kan CORT düzeyi diğer gruplardan daha düşük bulunmuştur. Sonuçlar, kuluçkada YEŞİL LED ışık uygulamasının yumurtacı tavuklarda yumurta veriminde gerileme olmaksızın sert ve agresif gagalamayı azaltarak, gagalama davranışını modifiye etmede yararlı bir araç olarak kullanılabileceği ve stres ve kaygıyı azaltmaya yardımcı olabileceğini düşündürmektedir. Ancak, altında yatan mekanizmanın aydınlatılması için daha fazla araştırmaya gereksinim duyulmaktadır.