Kur'an'a göre kibir-inanç ilişkisi

İnsanoğlu sadece etten, kemikten ve kandan ibaret maddi bir varlık değildir. Aynı zamanda maddi varlığını ayakta tutan ruha, yanlışı doğrudan ayıran akla ve duygulanan, seven ve inanan bir kalbe sahiptir. İnsanın en önemli yönü de manevi yönüdür. Maddi yönündeki eksiklik –sakat olması, engelli olması, âmâ olması vb.- bazı işlerini yapmasına engel olabilir, ama manevi yönündeki eksiklik insanın huzursuz olmasına, lezzet almamasına ve helak olmasına dahi sebep olabilir. Bundan dolayı kalbimizi, aklımızı, duygu ve düşüncelerimizi her türlü müfsitten ve illetten muhafaza etmemiz gerekir. Manevi yönlerden en önemlisi ise kalptir. Kalp insanın manevi yönünün komuta merkezidir. Kalp hangi yönde olursa bedenin diğer uzuvları o yönde olur. Şayet kalp iman ile ikame olduysa göz harama bakmaz, kulak dedikoduyu dinlemez, dil yalana tenezzül etmez, el hırsızlığa yönelmez, ayak harama yürümez. Bilakis kalp küfür ile karanlığa gömüldüyse bedenin uzuvları yanlışı-doğrudan, hakkı-batıldan ayırt edemez ve her türlü günaha irtikâp eder. Kalbin bir illeti de inanca tesir eden kibirdir. Kalp lokomotif olduğu için oraya giren makinist nereye doğru hareket ederse, bütün vagonlar o yöne doğru gider. Kalbe giren kibir olursa orda aydınlıktan, imandan, hayırdan söz edilemez. Çünkü kibrin olduğu yerde hak namına bir şey kalmaz. Kibrin son durağı ise cehennemdir. Yolun sonu helak olmakla biter. Kibir bataklığına batmamak için kalpte bazı duyguların, akılda bazı düşüncelerin olması gerekir. Kibri engelleme yollarının en önemlisi kişinin çapını bilmesidir. Şayet insan yaratıldığını, güçsüz olduğunu, muhtaç olduğunu ve fani olduğunu bilirse o zaman yaratılmayana, kuvveti sonsuz olana, hiçbir kimseye muhtaç olmayana ve baki olana karşı kibirlenmez. İnsanın kalbine kibir yerine imanı, ucup yerine tevazuyu, istiğna yerine acziyetini ikame etmesi gerekir. İman, insanın huzura ermesine ve gelecekten emin olmasını sağlar. Çünkü iman felaha götüren gemidir.