Kur'an'da cihad, emr-i bi'l-ma'ruf nehy-i ani'l-münker ile ilgili ayetlerin din ve inanç hürriyeti açısından değerlendirilmesi

Kur'an, Hak yolunda hidayetle ilerleyebilmek için bazı emirleri bizlere bildirmiştir. Çalışmamızın konusu olan cihad ve emr-i bi'l-ma'ruf nehy-i ani'l-münker, Allah'ın bizlere Hak yolunda İslâm'ın bir gereği olarak vazife kıldığı en önemli emirlerindendir. Bu iki kavram, hedef ve yöntem açısından birbirleriyle bağlantılı olarak Kur'an'da ve diğer ilimlerde karşımıza çıkmaktadır. Cihad, toplumun hem ahlâkî hem de sosyal düzenini bozmaya çalışan unsurları yok etmeyi ve ma'rufun hâkim olduğu bir nizamı kurmayı hedeflerken; emr-i bi'l-ma'ruf nehy-i ani'l-münker ise bireyden başlayıp topluma yayılacak olan bir ahlâkî ve dinî şuur bina etmeye çalışır. Yani her ikisi de insanları kötülüklerden arındırarak ve toplumun maneviyatını artırmayı sağlayarak, din ve inanç hürriyeti hakkının da korunmasıyla daha yaşanabilir bir dünyayı hedeflemektedir. Ayrıca cihad ile emr-i bi'l-ma'ruf nehy-i ani'l-münker din ve inanç hürrüyeti açısından değerlendirilmeye alınması bakımından oldukça mühimdir. Zira bu konuların açıklığa kavuşması, insanların gerek İslâm'a ısınması gerekse İslâm'ın yayılması açısından önemlidir. Bu bağlamda, cihadın yöntemi çoğunlukla askerî alanda fiziksel ya da sosyal düzlemde bir mücadeleyi içerirken; emr-i bi'l-ma'ruf nehy-i ani'l-münker, sözlü veyahut fiili olarak bir müdahale ile yapılır. Ancak her ikisi de bireyin ve toplumun sorumluluğunu yüklenir, samimiyetli ve hikmetli davranışları ön planda tutar. Hâsılı, emr-i bi'l-ma'ruf nehy-i ani'l-münker, insanların din ve inanç hürriyetine saygı duyarak ve onlara şuur aşılayarak toplumun hidayetine ön hazırlık yapmaktadır. Bu süreç, sonrasında büyük çaplı bir toplumsal mücadele yapacak olan cihadın manevî altyapısını oluşturur.