Kur'an'da Hz. Musa'nın üç asa mucizesi örneğinde tefsir kaynaklarının değerlendirilmesi

Bu çalışmamızda "Hz. Mûsâ'nın asasının yılana dönüşmesi, denizin asayla yarılması ve asanın vurulmasıyla taştan su fışkırması" mucizelerini aktaran ayetler üzerinden müfessirlerin paradigmaları ve ortaya koydukları tipolojik yaklaşımlar ele alınmıştır. Konumuz üç bölümde incelenmiştir: "Olay Örgüsü Çerçevesinde Asa Mucizeleri, Klasik Yaklaşım Çerçevesinde Asa Mucizeleri ve Modern Döneme Özgü Yaklaşım Çerçevesinde Asa Mucizeleri". İlgili konular ele alınırken hem müfessirlerin zihin sistematiği hem de Kur'ân'ın farklı yaklaşımları harekete geçiren üslubu dikkate alınmıştır. Böylece söz konusu ayetlerin ve mucizelerin farklı yorumlanmasında etkili olan âmiller hem yaklaşım hem de metin eksenli olarak ortaya konulmuştur. Farklı yorumların ortaya konulmasında rivâyi, dirâyî ve işârî gibi, tefsîrlerin literatürde yaygın kabul görmüş vasıfları üzerinden hareket edilmekle birlikte söylemler merkeze alınmıştır. Diğer bir ifadeyle müfessirlerin yaklaşımları, temelde söylem analizi üzerinden tasnif edilmiştir. Tipolojik açıdan olay örgüsünde dört insan tipi bulunmaktadır. Bunlar Hz. Mûsâ, Firavun, sihirbazlar ve İsrâiloğulları'dır. Müfessirlerin, bu tipler üzerine yaptıkları ve bir kısmı kendi zihin yapılarından kaynaklanan tahlilleri, çalışmamızın temel inceleme alanlarından birini oluşturmaktadır. Netice olarak tefsîr ameliyesinin, müfessirin kendi paradigmasından azade olmadığını söylemek mümkündür. Müfessirlerin, algılarına hitap eden verileri kendi potasında eritmeye eğilimli bir zihin yapısıyla hareket ettikleri düşünüldüğünde Kur'ân'ın anlamına objektif bir zeminde ulaşılmasının güçlüğü ortaya çıkmaktadır.