Kur`an`da istifham üslübu

ÖzetYüksek Lisans TeziKur'an'da İstifham UslûbuSahip AKTAŞFırat ÜniversitesiSosyal Bilimler EnstitüsüTemel İslam Bilimleri Anabilim Dalı2006; Sayfa: IX + 98İlahi maksatları insanlara bildirmek üzere nazil olan Kur'an'ı Kerim, bu amaçlarıdoğrultusunda Arap dilinde var olan birçok edebû ve belâğû üslubu kullanmıştır. Kur'an-ıKerim'in kullandığı bu üslûplardan biri de istifhamdır. Arapçada istifhâm cümlesi, çeşitliistifhâm edatları kullanılarak oluşturulur. Bu edatlar harf ve isim diye ikiye ayrılır. HarfOlanlar: , ‫ .هﻞ‬Bunlara ‫ ام‬edatını katanlar da vardır. İsim Olanlar: ‫آﻴﻒ , أﻧﻰ , أﻳﻦ ,أﻳﺎن,ﻣﺘﻰ ,ﻣﺎ ,ﻣﻦ‬, ‫ . أي آﻢ‬Kur'an'da bu edatların tümü kullanılmıştır.?Bir şeyi bilmeyi isteme? anlamına gelen istifhâm, Kur'an söz konusu olunca gerçekanlamıyla algılanılması uygun düşmez. Çünkü Allah'ın bilmediği bir şey yoktur ki; Allah onubilmek istesin. Dolayısıyla Kur'an'da varid olan istifhâm ayetleri, mecazû anlamlariçermektedir. Neredeyse Kur'an'ın altıda birini kaplayan bu istifhâm ayetleri müfessirlertarafından değerlendirilirken (her ne kadar birbirine yakın anlamlar içerseler de ) otuzdanziyade farklı anlamlara (kınamak, emir, neyih, olumsuzluk, ifhâm v.s. gibi) gelecek şekildeyorumlanmıştır.Kur'an-ı Kerim'in istifham üslubunu kullanırken soru ve cevap arasında bulunmasıgereken münasebeti de göz ardı etmemiştir. Bu çalışmayla, Soru-cevap uygunluğunun takipedilmediği gibi görülen ayetlerde dahi, farklı bir inceliğe vurgu yapıldığı ortaya konulmuştur.Anahtar Kelimeler: Kur'an, Uslüp, İstifhâm, Arap dili, Belağat.