Kuraklığa tolerans karakterleri farklı olan arpa çeşitlerinin yazlık ve kışlık ekime tepkileri

Bu araştırmada, kuraklığa tolerans karakteri farklı olan sekiz arpa çeşidinin (Tadmor, Arta, Baronesse, Harrington, Sladoran, Bolayır, Aydanhanım, Tokak 157/37) Tokat Kazova şartlarında yazlık ve kışlık ekime tepkilerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma 2014/15 ve 2015/2016 yetiştirme sezonunda Tokat'ta tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Çeşitlerin kuraklık toleransları; başaklanma süresi, bitki boyu, olgunlaşma süresi, yatma oranı, biyolojik verim, başakta tane sayısı, metrekarede başak sayısı, tane verimi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı ve hasat indeksi gibi agronomik özelliklerle incelenmiştir. 2014/2015 yetiştirme sezonunda başaklanma süresi, 84.0 - 173.4 gün, olgunlaşma süresi 113.2 - 217.2 gün, yatma oranı %22.3 - 33.0, başakta tane sayısı 21.8 - 24.6 adet, metrekarede başak sayısı 389 - 538 adet, tane verimi 474.5 - 571.6 kg/da, bin tane ağırlığı 42.5 - 49.9 g, hektolitre ağırlığı 66.5 - 66.5 kg ve hasat indeksi % 46.9 - 48.3 olarak bulunmuştur. 2015/2016 yetiştirme sezonunda başaklanma süresi, 80.8 - 165.8 gün, olgunlaşma süresi 114.0 - 213.2 gün, yatma oranı %17.3 - 20.4, başakta tane sayısı 19.8 - 20.8 adet, metrekarede başak sayısı 291 - 434 adet, tane verimi 285.9 - 376.0 kg/da, bin tane ağırlığı 48.2 - 49.8 g, hektolitre ağırlığı 64.0 - 66.4 kg ve hasat indeksi %31.8 - 38.4 olarak bulunmuştur. Tane veriminde kuraklık tolerans indeksi, 2014/15 sezonunda %63.3 - 113.1 ve 2015/16 sezonunda %63.5 - 96.0 arasında bulunmuştur. Araştırma bulgularına göre, 2015 deneme yılında kışlık ekimde yazlık ekime göre genel ortalamada %17, 2016 deneme yılında %24 daha fazla verim alınmıştır. Kuraklık toleransı ile ilgili bazı ölçümlerde Tokak 157/37, Arta ve Tadmor çeşitleri öne çıkmıştır. Kışlık ekimlerden, yazlık ekimlere göre daha iyi sonuç alınmıştır. Kışlık veya fakültatif arpa çeşitlerinin büyüme tabiatıyla ilgili bazı genlerinin etkisiyle, yazlık yetiştirme şartlarına uyum sağlayamadığı bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Performans, Verim, Yüksek sıcaklık, Olgunlaşma süresi, Erkencilik