Kurala dayalı maliye politikalarının ekonomik ve mali sonuçlarının seçilmiş ülke örnekleri ve Türkiye açısından değerlendirilmesi

Hükümetler tarafından ekonomideki konjonktürel dalgalanmaları önlemek ya da bazı ekonomik ve sosyal amaçlara ulaşmak için mali araçların ihtiyari olarak kullanılması 1929 Bunalımından sonra yaygın hale gelmiştir. Bu çerçevede, ihtiyari maliye politikaları 1970'li yılların sonlarına kadar yoğun olarak uygulanmıştır. Ancak gerek stagflasyon olgusuna ihtiyari maliye politikalarının cevap verememesi gerekse politika yapıcıların birtakım etkinsiz tutum ve davranışları neticesinde kamu açık ve borçlarının sürdürülemez noktaya gelmesi ihtiyari maliye politikalarını tartışmaya açmıştır. Bu tartışmalar neticesinde mali alanda şeffaflığı ve disiplini geliştirmeye yönelik olarak maliye politikasına belirli sınırlar getiren kurala dayalı mali politikalar ortaya çıkmıştır. Gerek ulusal gerekse uluslar arası düzeyde; borçlanma, bütçe, harcama ve gelirlere ilişkin kuralların önemi 1980'lerden günümüze kadar giderek artmış ve daha fazla ülkede uygulama alanı bulmaya başlamıştır. İhtiyari maliye politikalarına karşı önerilen ve birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede uygulamaya konan kurala dayalı politikaların, söz konusu ülkelerin mali yapılarını önemli ölçüde disipline ettiği bunun da ekonomik göstergeler üzerinde genellikle olumlu bir etki yaptığı görülmektedir. Üç bölümden oluşan bu çalışmada; ilk olarak ihtiyari maliye politikaları ile kurala dayalı politikaların teorik çerçevesi sunulmuş daha sonra konu Euro Alanı'na dâhil ülkeler, Avustralya, Kamerun, Brezilya ve Türkiye açısından uygulanan politikaların ekonomik ve mali sonuçları açısından temel istatistiki verilerden yararlanılarak değerlendirilmeye çalışılmıştır.