Küresel ve bölgesel ilişkiler zemininde Darfur sorunu

Yüzyıllardır iç içe yaşamış ve adeta etnik kimliklerini unutmuş olan Darfur'daki kabileler, ekonomik zorluklar yüzünden ortaya çıkan çıkar çatışmalarını ciddi boyutlara ulaşmadan çözebiliyorlardı. Ancak, son onyıllarda, kaynakların elde edilmesi ve kullanılması taraflar için hayatta kalıp kalmama mücadelesine dönüştü. Çünkü giderek artan nüfus nedeniyle ihtiyaçların da artmasına karşın, kaynakların ekolojik nedenlerle daralması, geçim kaynağı toprak olan bölge insanını kıtlık ve açlık ile karşı karşıya getirdi. Bu da arazi ve su paylaşımı üzerindeki çatışmaların sıklığını ve boyutunu artırmaya başladı.Merkezi hükümetler tarafından da ihmal edilen bölge insanları arasında çıkan problemler, bölgesel ve küresel odakların devreye girmesi ile alevlendi ve 2003 yılı ilkbaharında isyan hareketlerine dönüştü. Sınırlı, yerel boyutlarda başlayan sorun giderek etnik ve siyasal boyutlar da kazandı. Sorunu doğru teşhis edemeyen merkezi hükümet, isyanları silahla bastırmaya çalıştı. Bu arada isyancı grupları destekleyen kabilelere saldıran Cancevid çetelerinin cinayetlerine de göz yumdu. Sonuç tam bir insani felaket durumudur: Topluca öldürülen onbinlerce masum insan, köyleri basılıp evleri yakılan, talan edilen, göçe zorlanan milyonlarca sivil, tecavüze maruz kalan kadın ve çocuklar, açlık, hastalık ve sefalet!Sudan Hükümeti felaketin boyutunu görmezden gelmeye ve gözlerden kaçırmaya çalışmaktadır. İsyancı gruplar da sorunun çözümüne katkıda bulunmak yerine, durumu istismar etmekte, bölgedeki sivillerin mağduriyetini uluslararası arenada kendilerine siyasal ve parasal destek sağlayan bir kaynak haline getirmektedirler. Küresel güçler için ise bölgedeki insani durum, bölgeye yönelik planların uygulanması için bir araçtır. Dolayısıyla insani durum ne kadar kötü olursa o ölçüde Sudan'a müdahale ve yaptırım meşrulaşacaktır.Darfur Sorunu, yerel nedenlerle ve bölgesel teşviklerle başlamış olsa da, bir krize dönüştürülerek, yaygınlaştırılması ve devamının sağlanması küresel aktörlerin planlarına uygun olarak verdikleri destek ve yönlendirmeler sayesinde olmuştur. Dolayısıyla, sorunun çözümü de küresel ilişkiler zemininde mümkün olabilecektir.Sudan, petrol, doğalgaz ve diğer doğal kaynaklar açısından zengin rezervleriyle ve Afrika kıtasındaki jeostratejik konumu itibariyle küresel güç planlamaları için anahtar bir konumdadır. Bölgeyi ve Afrika'yı kontrol edebilmek için Sudan'ı kontrol etmek gerekir. Bu stratejik konumu ne yazık ki, Irak ve Afganistan halkları için olduğu gibi Sudan halkı için de bir talihsizlik unsuru olmuştur.Anahtar kelimeler: Çatışma, İsyan, İnsani Kriz, Küresel Güç, Çözüm, Jeostratejik Konum.