Küresel çerçeve anlaşmaların üretim ve bölüşüm ilişkileri üzerindeki etkileri

Bu çalışmanın konusunu; geleneksel çalışma ilişkilerinin krizine koşut olarak ortaya çıkan belirli tip ücret sendikacılığının krizine karşı, uluslararası sendikal hareketin son çeyrek yüzyılda geliştirdiği bir uluslararası sosyal politika aracı olan küresel çerçeve anlaşmalar oluşturmaktadır. Küresel çerçeve anlaşmalar, küresel sendika federasyonları ile çok uluslu şirketler arasında bağıtlanan; çok uluslu şirketlerin tedarik zincirleri boyunca çalışma ilişkilerini düzenleme ve çalışma standartlarını uluslararası hale getirme amacı taşıyan belgelerdir. Çalışmada küresel çerçeve anlaşmaların üretim ve bölüşüm ilişkilerine etki edebilme potansiyelinin tartışılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, çalışmanın üzerine inşa edildiği sosyal politika perspektifi; sosyal politikanın bir yandan emeğin mücadele alanını geliştirme diğer yandan ise toplumsal tabakalaşmayı yeniden üretme niteliğine vurgu yapmaktadır. Küresel çerçeve anlaşmaların taraflarını oluşturan sermaye ve emek cephesi temsilcilerinin tarihsel süreçte sosyal politika üzerindeki etkilerinin anlaşılması bu perspektif ile mümkün hale gelmiştir. Bu andan itibaren refah devletinden neoliberalizme uzanan tarihsel süreçte sermaye ve emek cephesinin eğilimleri izlenmiş; küresel çerçeve anlaşmaların ortaya çıkışı bu çerçevede tartışılmıştır. Çalışmada, küresel çerçeve anlaşmaların etkinliğini, içerik, kapsam ve uygulama boyutlarıyla analiz edilmiş; küresel çerçeve anlaşmaların üretim ve bölüşüm ilişkilerine; emek lehine, sınırlı bir katkıda bulunabileceği sonucuna varılmıştır. Küresel çerçeve anlaşmalar, neoliberal politikaların "karşısından" değil fakat "içinden" üretildiğinden, anlaşmalara yüklenebilecek tarihsel görevler de neoliberalizmin çizdiği çerçeve ile sınırlı kalacaktır. Ancak küresel sendika federasyonlarının; küresel çerçeve anlaşmaları başlı başına bir amaç değil fakat örgütlenme ve mücadele kapasitelerini geliştirme faaliyetlerinin bir çıktısı olarak ele alması, anlaşmalara üretim ve bölüşüm ilişkilerine müdahale edebilecek bir araç olma niteliği kazandırabilir.