Küresel kamu malı bağlamında çevre koruma harcamalarının yapay sinir ağı ve alternatif yöntemlerle öngörü modellemesi: Türkiye'deki büyükşehir belediyeleri için bir uygulama

Bu çalışmanın amacı Türkiye'deki büyükşehir belediyelerinin 2022: 4-2024: 3 dönemi için çevre koruma harcamalarının tahmin edilmesidir. Bu tahmin ile birlikte politika yapıcılara özellikle de yerel yönetimlere çevre koruma hizmetleri için bütçede gelecek dönemlerde ne kadar pay ayrılacağını önceden öngörmeleri konusunda ve çevre korumaya yönelik gerçekleştirilecek eylem planlarında ihtiyaç duyulan finansman kaynağının planlanmasında kolaylık sağlanması amaçlanmıştır. Bu çalışmada büyükşehir belediyelerinin 2007: 1 – 2022: 3 döneminde gerçekleşen çevre koruma harcamaları zaman serilerinde kullanılan "Holt-Winters'ın Mevsimsel Üstel Düzleştirme", "Çarpımsal–Mevsimsel Box-Jenkins" ve "Yapay Sinir Ağları" yöntemlerine göre modellenmiştir. Gerçekleşen harcamalar ve modellerin ürettiği sonuçlar karşılaştırıldığında ortalama mutlak yüzde hatanın en az olduğu yöntemin yapay sinir ağı olduğu belirlenmiştir. Çok sayıda yapılan deneme sonucunda yapay sinir ağı yöntemi kullanılarak oluşturulan 11 gecikmeli 12 nöronlu NAR (Nonlinear Autoregressive) modelinin gerçek değerler için en yüksek tahmin doğruluğu sağladığı görülmüştür. Geliştirilen model yardımı ile 2022: 4 - 2024: 3 dönemi için büyükşehir belediyelerinin çevre koruma harcama tahmini gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın sonucuna göre Türkiye'deki büyükşehir belediyelerinin gelecek sekiz döneme ilişkin çevre koruma harcamalarının genel anlamda artış eğilimi içerisinde olacağı ve 2024 yılının üçüncü çeyreği itibari ile 5,17 Milyar TL olarak gerçekleşeceği öngörülmektedir. Merkezi yönetimden büyükşehir belediyelerine aktarılacak olan genel bütçe vergi gelirlerindeki paylarda bu tutarın dikkate alınması ve büyükşehir belediyelerinin çevre koruma hizmetleri için ayrı bir çevre finansman stratejisinin geliştirilmesi ilerde yaşanabilecek mali dengesizlikleri önleyerek çevre politikalarının başarısını arttırabilecektir.