Küresel vergi rekabeti sorunsalı ve ulusal vergi politikaları: Türkiye değerlendirmesi

Tarihsel süreç incelendiğinde, dünya ekonomisinin ve toplumsal hayatın kendiniyenilediği ve bazı durumlarda kesintiye uğrasa da sürekli bir gelişim sergilediğigörülmektedir. Gelişim sürecinde bazen buhar gücünün icadıyla, bazen yenicoğrafyaların keşfiyle, bazen alternatif bir düşünce sisteminin uygulanmasıyla, bazensebu uygulamaların terk edilmesiyle genel karakteristik özellikleri değişime uğratankırılma noktaları oluşmakta ve değişimi betimleyen yeni adlandırmalar kullanılmaktadır.Tarihsel bir geçmişi olmakla birlikte, esas itibariyle 1980'lerde ortaya çıkan veküreselleşme denilen olgu da bu adlandırmalardan biridir ve küreselleşme sahip olduğudinamikler doğrultusunda toplumsal hayatı ciddi dönüşümlere uğratmaktadır.Küreselleşmenin toplumsal hayat üzerinde meydana getirdiği dönüşümlerin enöncelikli etkileri ekonomik alanda kendini göstermekte ve ekonomik alan tehdit vefırsatların bir arada bulunduğu bir ortam haline gelmektedir. İktisadi rasyonaliteçerçevesinde, süreçte yer alan aktörler, sahip oldukları donanımları kullanarak sözkonusu tehditleri bertaraf etme ve fırsatları değerlendirme yönünde etkili olan stratejilerizlemektedir. Aktörlerin izlediği bu türden stratejiler ise, birbirleri üzerine etkileroluşturmakta ve çözüm arayışlarının aciliyet kazandığı yeni sorunlar oluşturmaktadır.Bu sorunlardan biri de, adeta ulus devletlerin sunduğu hizmetlerin temel finansmanaracı olması yönüyle varlık nedeni sayılan vergilendirme alanında baş göstermektedir.Küreselleşme sürecinde oluşan vergi sorunları her şeyden önce küreselkarakterlidir. Çünkü sürecin meydana getirdiği karşılıklı bağımlılık ilişkileri yaşanansorunların etkilerini coğrafi sınır tanımaksızın genişletmektedir. Ayrıca sürecin temeldinamikleri arasında yer alan teknolojik ilerlemeler de, mevcut sorunların zaman içindeçeşitlenmesine ve birbirlerini yeniden üretir hale gelmelerine neden olabilmektedir.Küresel karakterli vergi sorunları içinde vergi rekabeti kanaatimizce özel birkonuma sahiptir. Çünkü vergi rekabeti teorisi iktisadi açısından rekabet halindekikamusal hizmet sağlayıcıların keyfi uygulamaları terk edeceği ve bu sayede verimlilikartışı sağlanacağı yönünde bulgular içermektedir. Ayrıca OECD ve Avrupa Birliğibünyesinde konuya özel bir önem verilmesi ve sağlam argümanlara dayanmaksızınengellenme girişimlerine başlanmış olması da, vergi rekabetini ayrıcalıklı bir konumunagetirmektedir. Oysa vergi rekabeti, hakim ideolojinin rekabete yüklediği işlevlerüzerinden değerlendirildiğinde kolayca meşrulaştırılabilmektedir.İşte bu noktada çalışmanın hedef aldığı temel sorunsal, vergi rekabetiningelişmekte olan ülkeler açısından etkili bir kalkınma stratejisi olabilme potansiyelitaşıyıp taşımadığıdır. Vergi rekabetinde hedef alınan değişkenlerden olan doğrudanyabancı yatırımların gelişmiş ülkeler orijinli olması ve bu ülkelerde izlenen refah devletiuygulamalarının oluşturduğu bütçe baskısı, bu yönlü bir sorgulamayı haklı göstermiş vevergi rekabetinde gelişmekte olan ülke özelliği taşıyan Türkiye'nin vergilendirmealanında ne türden stratejilere yönelebileceği doğrultusunda öneriler geliştirilmiştir.ii