Küreselleşme süreçlerinin çevresel performansa etkisi ve yenilenebilir enerjinin rolü: Yumuşak geçişli panel regresyon yaklaşımı

Bu çalışmada, ekonomik küreselleşmenin çevresel kalite üzerindeki etkisinin tahmin edilmesi ve yenilenebilir enerjinin bu etkideki rolünün tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, yenilenebilir enerji hem üretim hem tüketim bağlamında iki ayrı değişken olarak iki ayrı modelde ele alınmış ve elde edilen bulgular birbiriyle karşılaştırılmıştır. Çalışma kapsamında, Küresel Yeşil Ekonomi Endeksi 2022 raporuna göre en iyi performansı gösteren ilk 5 ülke (İsveç, İsviçre, Norveç, Fransa ve Danimarka) ve Türkiye'nin 1976-2021 yılları arası yıllık verileri kullanılmıştır. Söz konusu ülkelere ait veriler, değişkenler arasındaki doğrusal olmayan dinamikleri yakalayabilmek adına Yumuşak Geçiş Panel Regresyon modeli ile analiz edilmiştir. Doğrusal olmayan bu yaklaşım ile küreselleşme ve çevre kirliliği arasındaki ilişki, yenilenebilir enerjinin (eşik değişken) üretim ve tüketim düzeyine bağlı olarak homojen rejimlere ayrılmış ve rejime özgü yorumlar yapılmıştır. Ampirik bulgulara göre, eşik değişkenin yenilenebilir enerji tüketimi olduğu ilk modelde ekonomik küreselleşme ile çevre kirliliği arasında üç rejimli doğrusal olmayan bir ilişki olduğu görülmüştür. Yenilenebilir enerji üretiminin eşik değişken olarak belirlendiği ikinci modelde ise doğrusal olmayan bu ilişki iki rejimli bir ilişkiye dönüşmüştür. Her iki modelde de, ekonomik küreselleşmenin başlangıçta çevresel sürdürülebilirliği olumsuz yönde etkileyen bir faktör olduğu saptanmıştır. Ancak, üretim ya da tüketim bağlamında yenilenebilir enerjinin belirli bir eşik seviyesini aştığı durumda ise bu etkinin olumlu yönde değiştiği bulgusuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, yenilenebilir enerjinin ekonomik küreselleşme ile çevre performans arasındaki ilişkide kritik rol oynadığını gösteren bu çalışmada, ülkelerin çevresel sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşması yönünde atılacak adımlarla ilgili politika önerileri sunulmuştur.