Kurşun esaslı krank mili kaymalı yatak malzemesinin aşınma davranışı

Bu çalışmada içten yanmalı motorlarda kullanılan geleneksel krank mili ana yatakmalzemesine alternatif olabilecek bir krank mili ana yatak malzemesi geliştirilmiş, bu yatağın aşınmadavranışı deneysel olarak incelenmiştir. Krank mili ana yatakları çok farklı etki ve zorlamaların tesirialtında çalışmaktadır. Bu zorlu şartlara uyum sağlayabilecek, Pb-Sn-Cu-ZrO içerikli yatak malzemesiçelik yatak şeli çalışma yüzeyine toz püskürtme yöntemi kullanılarak kaplanmıştır.Yatağın aşınma davranışları, hazırlanan deney düzeneğinde motorun gerçek çalışma şartlarısimülasyonu yapılarak incelenmiştir. Yeni üretilen yatak numunesi ve Opel marka motorun orijinalyatakları aynı anda motora bağlanarak deney seti çalıştırılmıştır. Böylelikle eşit çalışma şartlarındanasıl bir davranış sergiledikleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu süreçte, krank mili devir sayısı,yatak yükü, yağ sıcaklığı ve yağ basıncı sabit tutulmuştur.Her iki malzeme için de, karşıt malzeme olarak motorun orijinal krank mili kullanılmıştır.Krank milinin kollarına, yataklara eşit uzaklıklarda ağırlıklar bağlanarak milin balansı bozulmuşturböylece oluşan merkezkaç kuvveti ile yataklar zorlanmıştır. Yatakların yağlama işlemi ise motora aityağlama sistemi tarafından gerçekleştirilmiş. Yağ sıcaklığı termostatlı ısıtıcı kullanılaraksabitlenmiştir.Deney seti 500 saat çalıştırılarak yeni formülasyonlu yatak ve orijinal yatak sökülerek tartıyöntemi ile ağırlık kayıpları tespit edilmiştir. Her iki yataktan alınan numunelerin çalışmışyüzeylerinin SEM (Scaning Electron Microscopy) fotoğrafları çekilip aşınma yorumlanmıştır. AyrıcaEDS (Energy Dispersive Spectrograpy) analiz, Atomik yapı analizi ve mikro sertlik ölçümleriyapılmıştır. Elde edilen bulgulara dayanılarak, üretimi yapılan yatak numunesinin, orijinal yataknumunesine göre aşınmaya karşı daha dirençli olduğu sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Krank Yatakları, Pb, Toz Püskürtme, Aşınma