Kuşaklararası annelik ve çocuk yetiştirme deneyimleri: Mardin örneği

Bu araştırma, hamilelik, doğum ve çocuk bakımı çerçevesinde kadınların kuşaklararası değişen annelik deneyimlerine odaklanmaktadır. Araştırmanın amacı kuşaklararası annelik deneyimlerinin nasıl farklılaştığını keşfetmektir. Araştırma öznel deneyimlere odaklandığı için nitel-fenomenolojik bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Farklı iki kuşaktan çocuk sahibi anne ve kızlarına (anneanne-anne) amaçlı ve kartopu örnekleme tekniği ile ulaşılarak yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve bu görüşmeler MAXQDA 24 programında işlenerek tematik veri analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma, Mardin ilinde yapılmıştır. Mardin'de bir yandan geleneksel toplumsal ilişkiler varlığını sürdürürken öte taraftan turizm potansiyelinden kaynaklanan hızlı bir toplumsal değişme de söz konusudur. Mardin'i araştırma için özgün bir saha kılan başka bir faktör ise Mardin'in bir sınır kenti olmasıdır. Başta ticaret olmak üzere evlenme vb. alanlarda sınırın diğer tarafındaki Suriye toplumu ile güçlü ilişkiler varlığını sürdürmektedir. Dolayısıyla Mardin'de annelik deneyimlerindeki farklılaşmayı anlamak dikkate değerdir. Tarihin hiçbir döneminde toplumsal değişme günümüzdeki kadar hızlı olmamıştır. Genel teknoloji ve bilgisayar-internet teknolojilerinde yaşanan gelişmeler gündelik yaşam pratiklerimizi derinden etkilemektedir. Alışveriş, eğitim, eğlence, yatırım, iletişim, araştırma, haber alma alanlarındaki yapıp etmelerimizin büyük çoğunluğu dijital platformlarda ekranlar aracılığıyla gerçekleşmektedir. Bu anlamda günümüz toplumunu avcı-toplayıcı, tarım ve sanayi toplumlarından ayıran özellik günümüz toplumunun dijital bir toplum olmasıdır. Bu değişim sürecinden bütün deneyimler etkilendiği gibi annelik deneyimleri de etkilenmektedir. Araştırma bulgularımızdan yola çıkarak kuşaklararası annelik deneyimleri karşılaştırıldığında iki kuşak arasında bazı parametrelerde süreklilikler söz konusuyken bazı parametrelerde ise güçlü bir değişim eğiliminin olduğu görülmektedir. Birinci kuşaktan kadınlar anneliği geleneksel-ataerkil anlam dairesi içerisinde yaşamaktadırlar/deneyimlemektedirler. İkinci kuşaktan kadınlar ise anneliği daha çok dijital medya aracılığıyla inşa edilen yoğun annelik ideolojisinin etkisinde deneyimlemektedirler. Bunların yanında iki kuşak arasında dijitalleşme, tıbbileşme, ebeveyn rollerinin değişimi, planlama, kaygı düzeyi, çocuk merkezlilik, çocuk bakımı ile ilgili yeni meslekler, annelikle ilgili yeni bilgi kaynakları gibi birçok farklılaşma eğilimi gözlenmiştir.