Kütahya Akdağ yöresinde toprak solucanlarının dağılımı ile vejetasyon ve çevresel faktörler arası ilişkiler

Ekosistem mühendisi olarak tanımlanan toprak solucanları, orman ekosistemi üzerinde olumlu etkileri olan son derece önemli canlılardır. Oldukça önemli olmalarına rağmen ülkemizde toprak solucanlarının ekolojileri hakkında yeterince kapsamlı çalışmalar yapılmamıştır. Bu nedenle Kütahya-Akdağ yöresinde toprak solucanlarının dağılımı ile vejetasyon ve çevresel faktörler arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada 59 noktada toprak solucanı (kazma ve elle toplama, 50x50x30 cm), vejetasyon (Braun-Blanquet, 20x20 m), toprak envanteri (0-10-30 cm) yapılmış ve çevresel faktörler ölçülmüştür. Elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılarak toprak solucanı, vejetasyon ve çevresel faktörlere ait 3 ana veri matrisi oluşturulmuş ve analizler için düzenlenmiştir. Toprak solucanlarının dağılımı ile vejetasyon ve çevresel faktörler arasındaki ilişkiler korelasyon analizleri, nitelikler arası ilişki analizi, kümeleme analizi, Kruskal-Wallis testi, çoklu permutasyon testi ve kanonik uyum analizi ile incelenmiştir. Çalışma sonucunda Akdağ yöresinde toprak solucanı varlığı için Fagus orientalis türü pozitif gösterge olarak tespit edilmiştir. Ölçülen çevresel değişkenlerden toprak nem içeriği, pH, toprak taşlılığı, toprak derinliği, eğim, toprak tekstürü, toprak organik madde içeriği, anakaya türü, yıllık yağış miktarı, engebelilik indeksi, nemlilik indeksi, sıcaklık yükü indeksi ve gölgelenme indeksi ile toprak solucanları arasında önemli ilişkiler olduğu ve solucanların dağılımlarında etkili değişkenler olduğu tespit edilmiştir. Bu konu hakkındaki bilgi eksikliğini giderebilmek için daha fazla çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Kütahya, Toprak solucanı çeşitliliği, Kanonik uyum analizi, Shannon-Wiener indeks, Orman ekosistemi, Biyoçeşitlilik 2020, 187 sayfa