Kütüphanelerden ödünç alınan kitapların talep fonksiyonunun incelenmesi (Aydın ve Nazilli örneği)

Halk kütüphaneleri cins, yaş, ırk, milliyet, din, dil, eğitim, kültür, sosyo-ekonomikdüzey ve politik fark gözetmeksizin, kültür ve bilgiyi ücretsiz olarak insanlarınfaydalanmasına olanak sağlayan, toplumla bütünleşerek, toplumun ekonomik, sosyal, eğitsel,kültürel ve teknik alanda kalkınmasına yardımcı olan demokratik kuruluşlardır.Bilgi çağı, bilgi toplumu gibi terimlerin sıkça kullanıldığı bu çağda, bilginin paylaşımıve toplumdaki bireylere arzu edilen yaygınlıkta, eşitlikte ve nitelikte ulaştırılması söz konusuise; eğitim, kültür ve bilgi aktarımında bir demokratik kuruluş olarak tanımlanan halkkütüphanelerinin günümüzde haklı yerini alması zorunluluk haline gelmiştir.Çağdaş anlamda halk kütüphanelerinin ortaya çıkışı Sanayi Devrimi ile 1850'lerdengiltere'de olmuştur. Toplumdaki ahlaksal bozuklukların engellenmesi, boş zamanlarındeğerlendirilmesi ve çalışan sınıfların kendilerini geliştirebilmelerine katkıda bulunulmasıhalk kütüphanelerinin kuruluş nedenler arasındadır. Ülkemizde ise kütüphanecilik kavramınınçok eskilere dayanmasına rağmen halk kütüphanesi Cumhuriyet'ten sonra işlevsel olarak elealınmıştır.Kütüphaneler okuyucu ve araştırmacılarına hizmet vermek için var olan kuruluşlardır.Bu yüzden kütüphane gerek donanımı gerekse personeliyle okuyucuları kütüphaneyeçekebilecek kapasitede olmalıdır. Toplumdaki bireylerin kolayca ulaşabilecekleri,hizmetlerinden en rahat ve kolay biçimde yararlanabilecekleri, kendilerini evlerinin atmosferiiçinde hissedebilecekleri, geleni bunaltmayan, çağıran ve çeken bir hizmet yeri,yararlanacakların ilgi, istek ve ihtiyaçlarına cevap verebilecek nitelik ve nicelikte, sürekliolarak yenilenen bir koleksiyon ve güncel tutulan bir materyal kapasitesi; kütüphanenin teknikhizmetlerini en iyi şekilde devam ettiren, okuyucularla olan hizmet ilişkilerini güler yüzle vebaşarı ile gerçekleştiren, insanları ve mesleğini seven kişilerden oluşan personeli, hizmetlerinbaşarılı olarak sürdürülmesini destekleyecek yeterlilikte bir bütçesi; kütüphanenin başarılıhizmet sunması ve hizmetini yaygınlaştırmasını olumlu yönde etkileyecek, kütüphanedenyararlanmayı özendirecek başlıca etmenlerdir.Halk kütüphaneleri kendilerini oluşturan toplumun özelliklerini yansıtır. Dünyadakigelişmiş ülkelerde bulunan halk kütüphaneleri, diğer kamu kuruluşları gibi toplumda hakettiği yeri almıştır. Artık Türkiye'de de halk kütüphanelerine olan ihtiyacın farkına varılmıştır.Toplumun bilgilenmesinde bir kültür merkezi olarak kabul edilen halk kütüphanelerininöneminin ve hizmetlerinin kalitesinin artırılması amacıyla ciddi boyutta çalışmalar yapılmayabaşlanmıştır. Bunun için; kütüphanelerinin çok sınırlı olan mali kaynakları artırılmayaçalışılmış, binalar okuyucunun ilgisini çekecek şekilde yeniden yapılandırılmış, sadece okumasalonları olan binalar yerine insanların sohbet edebilecekleri, bilgi paylaşımlarındabulunabilecekleri ve çeşitli sanatsal faaliyetlerde bulunabilecekleri bir bilim merkezi halinegetirilmeye çalışılmış, okuyucuların elektronik ortamdan faydalanabilmeleri içinkütüphanelerde bilgisayar donanımları sağlanmış, çağın teknolojik özelliklerine uygun olarakkütüphane materyallerini zenginleştirme yoluna gidilmiş ve kütüphanede yol gösterici olanmemurların özellikle kütüphanecilik alanında eğitim görmüş bireyler arasından seçilmişolması bilincine varılmıştır.Bu çalışmada Aydın li'nin ve nüfusunun ve buna bağlı olarak kütüphane talebinindiğer ilçelere oranla daha yoğun olduğu Nazilli lçe'sinin halk kütüphaneleri nitelik ve kayıtlıüye sayısı bakımından incelenerek, kütüphaneye gelen bireylerin talep fonksiyonuoluşturulmaya çalışılmıştır.Talep fonksiyonunda; gelir, yaş ortalaması ve uzaklık değişkenler olarakbelirlenmiştir. Talebin, yaş ortalaması ve uzaklıkla ters orantılı, gelirle doğru orantılı olduğusonucuna varılmıştır. Bireylerin gelirlerinin artışıyla kütüphaneye olan talep artarken, yaşortalamasının yüksek olması ve uzaklık kütüphane talebini azalttığı gözlenmiştir.