Kuzeydoğu anadolu bölgesinde ortaya çıkan koyun ve keçi çiçeği olgularının serolojik, virolojik ve epizootiyolojik yönden incelenmesi

Koyun-keçi çiçeği hastalığı ülkemizin de içinde bulunduğu geniş bir coğrafyada, salgınlar şeklinde ortaya çıkan küçük ruminantların viral hastalığıdır.Bu tezde Kuzeydoğu Anadolu bölgesinde ortaya çıkan koyun-keçi çiçeği hastalığı olgularının virolojik, serolojik ve epizootiyolojik yönden incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, öncelikle, bölgede klinik olarak koyun-keçi çiçeği hastalığı bildirimi yapılmış 11 mihraktaki 53 hayvandan temin edilen 168 adet materyallerden PZR ile koyun-keçi çiçeği virüs DNA'sı belirlenmiştir. Viral DNA varlığı belirlenen materyallerden her bir mihrak ayrı ayrı olmak üzere MDBK hücre hattına inokulasyonlar yapılarak virüs izole edilmiştir. Ayrıca mihraklarda klinik belirti gösteren 22 hayvandan ve klinik belirti göstermeyen 10 hayvandan alınan kan serumlarında nötralizan antikor titreleri belirlenmiştir. İzole edilen virüslerin genotipik kimliklendirilmesi ile koyun çiçeği virüsü (SPPV) ve keçi çiçeği virüsü (GTPV) ayrımları yapılmıştır.PZR sonuçlarına göre; deri örneklerinin % 96,2 (51/53)'sinde, nazal ve oral svap örneklerinin % 76,9 (40/52)'unda, akciğer örneklerinin % 90,4 (19/21)'ünde, karaciğer örneklerinin % 42,8 (9/21)'inde ve lenf yumrusu örneklerinin % 61,9 (13/21)'unda koyun-keçi çiçeği virüs DNA'sı tespit edilmiştir.Virüs nötralizasyon testi sonucunda, klinik hastalık görülen tüm hayvanlarda ve klinik hastalık görülmeyen dört hayvanda koruyucu titrenin altında antikor titresi tespit edilmiştir. Diğer hayvanlarda antikor titresi koruyucu titrenin üzerinde bulunmuştur.Mihraklardan elde edilen izolatların PZR ürünlerinin XapI restriksiyon enzimi ile kesimi gerçekleştirilmiş ve tamamının SPPV oldukları belirlenmiştir. Capripoxvirusların ayrımını sağlayacak genomun terminal kısımlarının DNA dizilim analizi sonucunda da restriksiyon enzim kesim sonuçları doğrulanmıştır.Bulgular ışığında ülkemizde küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin yoğun yapıldığı Kuzeydoğu Anadolu bölgesinde bu hastalığın mevsimsel olarak ve genç hayvanlarda yoğun olarak görüldüğü belirlenmiştir. Ayrıca, çalışmanın yapıldığı dönemde koyun ve keçilerde hastalığa sebep olan virüsün SPPV olduğu tespit edilmiştir.