Laktasyonun farklı dönemlerinde süt kompozisyonunun incelenmesi

Araştırmanın amacı; laktasyonun farklı dönemlerinde sütün bileşimini ortaya koymak, böylece süt kalitesinin laktasyonun hangi dönemlerinde daha iyi olduğu hakkında yetiştiricilere bilgi sunarak yetiştiricilerin sürü projeksiyonu ve sürü planlamalarını etkin bir şekilde yapmaları konusunda aydınlatmaktır. Bu amaçla Karlıova'da bulunan yaklaşık 400 başlık Simental ırkı yetiştirilen özel bir çiftlikte 14 baş sağmal inek takip edilmiştir. Bu inekler aynı yaş (5 yaş) ve laktasyon sırasında (3. laktasyon; yani en az 3 doğum yapmış), birbirlerine yakın tarihlerde buzağılamıştır. Bu şartlara haiz 14 inekten erken dönem (laktasyonun 60. günü), orta dönem (laktasyonun 130. günü) ve kuruya çıkmadan önceki son hafta yani laktasyonun son dönemlerinde (takriben 210. gün) ineklerden sabah ve akşam sağımında ön ve arka loplardan süt örnekleri alınmıştır. Her dönemde 56 toplamda 168 adet süt örnekleri toplanmıştır. Süt örneklerine ait kazein, asitlik, pH, pıhtılaşma süresi, kül analizlerini içeren kısmı konvansiyonel metotlarla; yağ, protein, laktoz, yağsız kuru madde, yoğunluk, su, iletkenlik, tuz ve somatik hücre sayısı analizleri süt analiz cihazıyla yapılmıştır. Kazein analizleri SDS-PAGE elektroforez yöntemiyle α-kazein standardı kullanılarak belirlenmiştir. Laktasyonun farklı dönemlerinde pH değerinde istatistiksel açıdan farklılık anlamlı görülmüştür (P<0,05). Kül değerlerinde faktörler arasında etkileşimler istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (P<0,05). Ön ve arka meme loblarında alınan sütlerin pıhtılaşma süresi üzerindeki etkisi anlamlı bulunmuştur (P<0,05). Laktasyon döneminin yağ hariç protein, laktoz, tuz, yağsız kuru madde, yoğunluk, donma noktası, iletkenlik, somatik hücre sayısı ve kazein üzerindeki etkileri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (P<0,05). Sonuç olarak, meme lopları ve sağım zamanı açısından sütün bileşimi farklı olsa da en belirgin farklılığın laktasyon dönemlerinde olduğu görülmüştür. Bunun üzerinde birçok faktör etkili olsa da doğum öncesi ve sonrası dönemde memedeki hücresel yapının farklılaşması etkili olabilmektedir. Peynir, yoğurt gibi süt ürünleri açısından önemli bir yeri bulunan kazeinin laktasyonun orta döneminde yüksek olması bu dönemdeki sürü popülasyonu üzerinde sürü yönetiminin daha hassas olması gerektiğini düşündürmektedir.