Lastik tekerlekli toplu taşıma sistemlerinin rehabilitasyonu ve kurumsal yapılanmanın önemi, Hatay örneği

Ülkemizde her geçen gün bireysel araç kullanımı artış göstermektedir. TÜİK verilerine göre, Hatay İl'inde 2014 ile 2019 yılları arasında bireysel araç artış hızı yaklaşık olarak %30,22 olmuştur. Bu artış birçok problemi de beraberinde getirmektedir. Trafik yoğunluğu, gürültü kirliliği, görüntü kirliliği, egzoz gazı salınımı, trafikte geçirilen süre, vatandaşların ulaşım hizmetleri için harcadığı ücret vb. birçok olumsuz ortaya çıkmaktadır. Belirtilen problemler ile alakalı çözüm önerileri üretilmeli ve önerilerin sürekli olarak içinde bulunulan koşullara göre güncellenmesi gerekmektedir. Gerekli çözüm önerileri üretilmediği takdirde; şehir merkezinde ki yaşam kalitesinin düşüş göstermesi kaçınılmaz olmaktadır. Bu durum şehirlerin yaşanıla bilirliğini azaltmaktadır. Konu ile alakalı pek çok çözüm önerisi olmaktadır. (alt geçitler, akıllı kavşaklar uygulamaları, tek yön uygulamaları, toplu taşıma sistemlerinin daha verimli bir şekilde kullanılması vb. uygulamalar) Şehirlerin yapısına en uygun olanı, toplu taşıma sistemlerinin yüksek verimle kullanılması olmaktadır. Bu çalışmada; Hatay İl'inin Samandağ İlçesi ele alınmaktadır. İlçede ki lastik tekerlekli toplu taşıma sisteminin analizi yapılarak, mevcut durum yapısı ortaya çıkarılmaktadır. Analiz süreçlerinde; güzergâhlarda ki araç sayısı, günlük güzergâhta taşınan yolcu sayısı, güzergâh uzunluğu, kilometre başına taşınan yolcu sayısı, güzergâhta yapılan günlük toplam kilometre, araç başına yapılan kilometre, sefere başlama ve bitiş süreleri, ücret tarifeleri, günlük tur sayıları vb. parametreler değerlendirmeye alınmaktadır. Daha sonra, mevcut durumda ki toplu taşıma sistemine öneriler getirilerek, sistemin daha verimli ve sürdürülebilir olması esas alınmaktadır. Yapılan çalışmalarda; toplu taşıma sisteminde ki problemlerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Problemlerin tespiti ile beraber gerekli çözüm önerilerinin geliştirilmesi önerilmektedir. Bu kapsamda; toplu taşıma güzergâhlarının daha verimli bir şekilde kullanılması, aynı güzergâh üzerinde birbiri ile rekabet halinde olan işleticiler arasında ki rekabetin son bulması, toplu taşıma sistemlerine belirli standartların getirilmesi (engelli erişimine uygun araçlar, elektronik bilet sistemi vb. uygulamalar), trafik yoğunluğunun azaltılması, çevre kirliliğinin azalması, toplu taşıma sisteminin verimli ve sürdürülebilir olması gibi pek çok olumlu durumun hayata geçirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmalar sonucunda; toplu taşıma faaliyeti gösteren 336 adet toplu taşıma aracı 113 âdete indirgenmiş olup, araç sayısı yaklaşık olarak %66,4 oranında azaltılmaktadır. Ayrıca işleticilerin kurumsal yapıları da incelenerek gerekli çözüm önerileri getirilmektedir. Aynı güzergah üzerinde yer alan işleticilerin birbiri ile rekabet etmeden kurumsal anlayışla aynı havuz hesabı içerisinde yer alması önerilmektedir. Sonuç olarak şehirlerimiz için, toplu taşıma sistemlerinin yüksek verimle kullanılması büyük önem arz etmektedir. Toplu taşıma sisteminde ki verilerin sürekli olarak güncellenmesi ve elde edilen veriler doğrultusunda çalışmaların devam ettirilmesi büyük önem arz etmektedir.