Beycesultan Höyük Geç Tunç Çağı evsel mekânları ve bu mekânların sosyo-ekonomik örgütlenme bağlamında değerlendirilmesi

Beycesultan höyük, Höyük Yukarı Menderes havzasındaki Çivril platosunda yer alan yer almaktadır. Batı Anadolu'nun en büyük yerleşimlerinden biridir. 1954-59 yılları arasında 6 sezon sürdürülen kazı çalışmalarında yerleşimin M.Ö. V. binyıldan Geç Tunç Çağı sonuna kadar kesintisiz yerleşime uğradığı anlaşılmıştır. Tezin konusunu oluşturan Geç Tunç Çağı erken evresine ait 5b (Erken Dönem Kazıları Tabaka II) tabakası (M.Ö. 1700-1595), sokak ve yapıları ile kent özelliği sergilemektedir. Özellikle doğu-batı doğrultulu sokaklar arasına konumlandırılan domestik yapılar, planlı bir yapılaşmanın varlığını ortaya koyması açısından önemlidir. Evlerde yapılan incelemelerden, ocağın bulunduğu bir ana mekân ve bu mekâna ilişkili bir ön oda ve depolama odalarından oluşmaktadır. Ana mekânda tespit edilen silo ve pithoslardan bu alanın kısmen depolama amaçlı kullanıldığı göstermektedir. Evlerin giriş kısmında yer alan ön odanın günlük işler için alternatif bir rolü üstlendiği söylenebilir. İki katlı olarak inşa edilen bu evlerde üretim ve tüketim faaliyetlerinin evlerin zemin katlarında yürütüldüğü ve üst katların ise uyuma ve dinlenme amaçlı kullanıldığı sanılmaktadır. Bu tabaka büyük bir yangın ile son bulmuştur. Yangında evlerde kullanılan tüm unsurlar ile beraber pek çok insan kalıntısı tespit edilmiştir. Saklanır pozisyonda tespit edilen ve yangınla hayatını kaybetmiş bireylerin olası bir tehditten dışarı çıkamadıkları anlaşılmaktadır. Herhangi bir çatışma izinin yanı sıra yazılı belgenin henüz bulunmayışı, bu yangının çıkışının tartışmalı hale getirmiştir. Geç Tunç Çağı evlerinde ekonomik faaliyetler daha çok tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Yeterli tarımsal alana sahip bu yerleşimde elde edilen tahıl kalıntılarından buğday, arpa, mercimek ve burçak gibi kuru tarıma yönelik tarımsal faaliyetlerin yürütüldüğü anlaşılmaktadır. Yoğun bir depolama kapasitesine sahip evlerde, yeterli nüfusu besleme potansiyeline sahip olduğu görülmektedir. Bu dönemde yerleşimin tamamen olmasa da büyük oranda bağımsız bir ekonomik modele sahip olduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan tekstil üretiminde kullanılan ağırşak, tezgâh ağırlıkları, mekik ve dokuma tarağı yanı sıra bir evde tekstil örneğinin tespit edilmesi, dokumacılık faaliyetlerinin önemli bir ekonomik faaliyet olduğu söylenebilmektedir.