Liderlik sürecinde izleyicilerin davranış biçimlerinin belirlenmesinde karşılaştırmalı bir uygulama

Günümüze kadar yapılan çalışmalarda, liderlik sürecini sadece lider değişkenini ele alarak inceleyen özellikler yaklaşımı başarısız olmuştur. Çünkü, özellikler teorisi kapsamında yapılan çalışmalarda, liderin organizasyon içerisinde sergilediği davranış biçimi ve durum faktörü göz ardı edilerek sadece liderin özellikleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Liderlik sürecini, liderin sahip olduğu özelliklerin dışında, organizasyonda sergiledikleri davranışların üzerine yoğunlaşarak bulmaya çalışan davranışsal araştırmacılar da bazı konularda sorunlarla karşılaşmıştır. Bu çalışmada, durumsallık yaklaşımı kapsamında etkili liderin ortaya çıkarılabilmesi için önemli faktörlerden bir tanesi olan izleyicilik (astlık) kavramı ele alınarak organizasyondaki izleyicilerin (astların) eğitim seviyeleri, yetiştirilme tarzları, yetenek ve tecrübe gibi özelliklerinin de etkili liderlik süreci için önemi vurgulanmıştır. Araştırma sonucunda; Türkiye' de Savunma Sanayii'nde iş yapan özel ve kamu kuruluşlarında görev yapan 301 işgörenin % 4'ünün pasif izleyici(ast), % 3 'ünün yabancılaşmış izleyici (ast), % 10'nun uyumlu izleyici (ast), % 28'inin durumu idare eden izleyici(ast) ve % 55 'inin ise; örnek izleyici (ast) oldukları Robert Kelley tarafından geliştirilen ölçütten istifadeyle tespit edilmiştir. İzleyicilik (astlık) tarzı ile cinsiyet, yaş, işin yeri veya mezun olunan okul arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı bulunmuştur. Eğitim düzeyi yükseldikçe, izleyicilik (astlık) tarzlarının pasif asttan etkili asta geçtiği belirtilmiştir. Özel sektördekilerin kamu sektörüne göre daha fazla etkili astlığa yatkın olduğu gözlemlenmiştir. Dışsal denetim ile pasif astlar arasındaki karşılıklı etkinin önemli olduğu kanıtlanmıştır. Değişime karşı reaksiyon ile izleyicilik (astlık) tarzları arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu belirtilmiştir. XI