Liderlik tarzı örgütsel sessizlik ilişkisinde örgütsel politikanın düzenleyici rolü: Kamu kurumlarında bir araştırma

Birlikte yaşama iradesi gösteren bireyler için liderlik tarihin ilk çağlarından beri önemli bir kavram haline gelmiştir. İnsanlık tarihi boyunca birçok lider; kişisel özellikleri, bilgi, beceri seviyeleri veya toplumun onlara yükledikleri değerler ile ön plana çıkmıştır. İlk çağlardaki lider ihtiyaçları daha kısıtlı iken günümüzün artan rekabet ortamında liderlerin sahip olması gereken bilgi, beceri ve yetenek düzeyleri artmıştır. Liderin sahip olduğu kişisel özellikler, sergiledikleri davranış biçimleri veya toplumların lidere yükledikleri değer ve anlamlara yönelik bir çok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalar ile liderlik için gerekli özellikler ve davranış biçimleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Liderlik kavramının önemli bir özelliği de çalışan hareketlerini etkileme kapasitesidir. Liderler sergiledikleri hareket tarzları ile takipçilerini etkilerler. Kamu çalışanlarının hareket tarzları bir çok faktörden etkilenmektedir. Bu faktörlerin başında içinde bulunulan kurum kültürü ve yöneticilerinden algıladıkları liderlik tarzı gelmektedir. Özgürlükçü ve çalışan fikirlerine önem veren bir örgüt iklimi ve bu iklimi destekleyen yöneticilerin varlığı kamu çalışanlarının kuruma yönelik yaratıcı ve yenilikçi görüş ve düşüncelerini açıklamakta cesaretlendirirken; aksi yöndeki örgüt iklimi ve yöneticilerin yönetim tarzları çalışanların örgütsel sessizliğe kapılmalarına sebep olmaktadır. Bu kapsamda kamu çalışanlarının sergiledikleri örgütsel sessizlik davranışının yöneticilerin liderlik tarzlarından etkilendiği kabul edilmektedir. Aynı şekilde kuruma hakim örgütsel politikanın çalışanların liderlerinden algıladıkları liderlik tarzı ile sergiledikleri örgütsel sessizlik arasındaki bu ilişkide düzenleyici etkiye sahip olduğu değerlendirilmektedir. Bu araştırmanın temel amacı; liderlik tarzı örgütsel sessizlik ilişkisinde örgütsel politikanın rolünü araştırmaktır. Yöneticilerin ortaya koydukları liderlik tarzı ve buna bağlı olarak, kamu çalışanlarının sessizlik davranışı sergileyip sergilemedikleri ve bu iki değişken arasındaki ilişkide kamu çalışanlarının örgütsel politika algılamalarının düzenleyici (moderatör) bir role sahip olup olmadığının ortaya çıkartılması amaçlanmıştır. Bu araştırmada liderlik tarzı örgütsel sessizlik davranışı ilişkisinin, örgütsel politika değişkeni aracılığıyla farklılık gösterebileceği düşünülmektedir. Ayrıca araştırmaya katılanların demografik özelliklerine göre mevcut değişkenler arasında farklılaşma olup olmadığı da araştırılmıştır. Çalışma üç bölümde oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışmanın önemi, amacı, varsayımları ve sınırlılıkları açıklanmıştır. İkinci bölümde liderlik tarzları, örgütsel sessizlik ve örgütsel politika kavramlarına yönelik teorik bilgiler verilerek sebep ve sonuçlarına değinilmiştir. Çalışmanın son bölümünde yapılan korelasyon analizi sonucunda liderlik tarzları ve örgütsel sessizlik arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Daha sonra yapılan hiyerarşik regresyon analizi sonucunda örgütsel politikanın liderlik tarzları ve örgütsel sessizlik arasındaki ilişkide düzenleyici rol oynadığı tespit edilmiştir. Ayrıca demografik değişkenler ile liderlik tarzları, örgütsel sessizlik ve örgütsel politika algısı ortalamaları arasındaki ilişki incelendiğinde yaş, eğitim düzeyi ve çalışma süresi açısından kısmen farklılaştığı; ancak cinsiyet değişkeni açısından farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Daha sonra korelasyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizi ile tespit edilen ilişkilerin geçerliliği oluşturulan yapısal eşitlik modellemesi ile doğrulanmıştır. Son olarak elde edilen bulgular kapsamında değerlendirme ve sonuçlara yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Dönüştürücü Liderlik, Etkileşimci Liderlik, Serbest Bırakan Liderlik, Örgütsel Sessizlik, Örgütsel Politika.