Linyitlerde gaz tutunum ve salınım özelliklerinin araştırılması

Kömürlere gaz adsorpsiyonu, kömürün yapısına depolanabilecek gaz kapasitesinin belirlenmesi ve kömür türlerinin bu kapasitelere ait karakteristiklerinin elde edilmesiyle gaz püskürmesi ve patlamalar gibi kömür madenciliğinin önemli sorunlarının önceden tahmini ve önlenmesi açısından oldukça hayati rol oynamaktadır. Kömür yapısal özelliklerine göre, farklı gazları farklı basınç değerlerinde adsorbe etmektedir. Benzer şekilde gaz desorbe etme kapasiteleri de kömür özelliklerine ve ortam koşullarına bağlıdır. Kömürlerde gaz adsorpsiyon ve desorpsiyonunu anlamak için kömür gözenekliliği ortaya konmalıdır. Kömür damarları özellikle metan gazını bünyesinde gerek serbest halde gözenekler içinde ya da kömür yapısındaki çatlak ve kırıkların ve gözeneklerin etrafında yüzeye tutunmuş yani adsorbe olmuş şekilde hapsedebilmektedir. Bu da herhangi bir kömür madenciliği çalışmasında, üretim şartlarına ve ortam sıcaklık ve basınç değerleri gibi çevresel koşullara bağlı olarak gaz desorpsiyonuna sebebiyet verebilmektedir. Kömür bünyesinde stabil olarak adsorbe durumdaki gazlardan özellikle metan, belirtilen parametrelerin etkisiyle olağanın üstünde desorbe olarak gaz püskürmeleri ya da patlamalara sebebiyet vermektedir. Bu tez çalışmasıyla ayrıca gazların depolanması için kömür sahalarının değerlendirilmesi için veri oluşturulmasını sağlanacaktır. Bu çalışmada, metan gazının yanında azot ve karbondioksit gazlarının çeşitli kömürlere adsorpsiyonu incelenmiş ve kömür tiplerine ait adsorpsiyon desorpsiyon izotermleri oluşturulmuştur. Bu tez kapsamında bazı Türk linyitleri incelenmiştir. Gaz tutunumu ve salınımında kömüre ait parametrelerinin etkisinin yanısıra gaz tipi ve basıncın etkileri de gözlemlenmiştir. Aynı zamanda yapılan petrografik incelemelerle kömür petrografisinin adsorpsiyon desorpsiyon izotermlerindeki etkisi araştırılmıştır.