Lisans öğrencilerinin çoklu temsil yöntemlerinin ve ön bilgi seviyelerinin problem çözme başarısı, bilişsel yük ve kalıcılığa etkisinin incelenmesi

Eğitimin önemli bileşenlerinden biri olan problem çözme, öğrenilebilir bir beceri olmasından dolayı müfredatlar içinde yerini almıştır. Problemler yapı bakımından iyi yapılandırılmış problemler ve kötü yapılandırılmış problemler olarak ele alınabilir. İyi yapılandırılmış problemler üzerinde çok sayıda çalışma mevcuttur ancak kötü yapılandırılmış problemler üzerine az sayıda çalışmaya rastlanmaktadır. Bu çalışmada lisans öğrencilerinin kötü yapılandırılmış problemleri çözme başarısı üzerinde çoklu temsil yönteminin ve ön bilgi seviyesinin etkisi incelenmiştir. Çalışmada deneysel araştırma desenlerinden yarı deneysel ve 2x2 (çoklu temsil yöntemi x ön bilgi seviyesi) faktöriyel desen kullanılmıştır. Çalışma grubunu 39 lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmanın bağımlı değişkenleri akademik başarı, bilişsel yük ve kalıcılık (yakın transfer) olarak belirlenmiştir. Bağımsız değişkenleri ise çoklu temsil yöntemi (adım adım, bütüncül) ve ön bilgi seviyeleri (acemi, uzman) olarak ele alınmıştır. Çalışma kapsamında değişkenleri ölçmek için geliştirilmiş veritabanı yönetim sistemleri dersi başarı testi, akademik başarı sınavı ve bilişsel yük ölçeği veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Veri toplama araçlarından elde edilen veriler normal dağılım sergilediği için, çift yönlü varyans analizi ve bağımsız gruplar t-testi ile analiz edilmiştir. Analizlerde anlamlı çıkan sonuçlarda bağımsız gruplar t-testlerinde Cohen (d) ve çift yönlü varyans analizlerinde eta-kare (η2) etki büyüklük değerleri de verilmiştir. Araştırma sonucunda akademik başarıyı ön bilgi seviyesinin ve ön bilgi seviyesi ile çoklu temsil yönteminin etkileşiminin (ortak etkisinin) istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca bilişsel yük değişkeni açısından çoklu temsil yöntemi ile ön bilgi seviyesinin etkileşiminin istatistiksel açıdan anlamlı olduğu bulunmuştur. Bulgular uzmanlığın ters etkisini destekler nitelikte olmuştur. Kalıcılık (yakın transfer) değişkenine ilişkin ise sadece ön bilgi seviyesinin istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık oluşturduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak kötü yapılandırılmış problem çözme becerisi öğretilirken öğrencilerin ön bilgi seviyeleri dikkate alınmalı ve ona göre bir öğretim yöntemi uygulamanın gerekliliği ortaya çıkmıştır. Uygulanan öğretim yöntemine ve öğrencilerin ön bilgi seviyelerine göre bilişsel yüklenme düzeyleri farklılık göstermiştir. Ayrıca ön bilgi seviyesinin kalıcılık (yakın transfer) becerisi üzerinde önemli bir etken olduğu bulunmuştur. Son olarak elde edilen sonuçlar doğrultusunda öneriler sunulmuştur.