Lise öğrencilerinin bağımlılık yapan maddelere karşı tutumları ile sosyal dışlanma durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Lise Öğrencilerinin Bağımlılık Yapan Maddelere Karşı Tutumları ile Sosyal Dışlanma Durumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi Amaç: Bu araştırma lise öğrencilerinin bağımlılık yapan maddelere karşı tutumları ile sosyal dışlanma durumları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Araştırma Elazığ il merkezinde beş farklı lisede öğrenim hayatına devam eden toplam 385 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırma teknikleri kullanılarak yapılan çalışmanın istatistiksel analizleri SPSS 15.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veri datasının faktör analizine uygun olup olmadığını belirlemek amacıyla Normallik Testi, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) Testi ile Bartlett Küresellik Testi (Bartlett test of Sphericity) yapılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi için Pearson Çarpım Momentler Korelasyon Katsayısı analizi ve Regresyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Öğrencilerin bağımlılık yapan maddelere karşı tutum ölçeğinde cinsiyet, yaş ve sınıf düzeyine göre anlamlı fark gösterirken; kardeş sayısı, ailenin kaçıncı çocuk olma durumu, anne ve babanın hayatta olup olmama durumu, anne-babanın birliktelik durumu, çocuğun kimin yanında kaldığı, aile tipine, anne ve baba eğitim durumu değişikliğine göre anlamlı farklılık saptanmamıştır. Sosyal dışlanma ölçeği ile ölçeğin alt boyutları olan dışlanma ve önemsenmemede; cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, kardeş sayısı, ailenin kaçıncı çocuk olma durumu, anne ve babanın hayatta olup olmama durumu, anne-babanın birliktelik durumu, çocuğun kimin yanında kaldığı ve babanın eğitim durumu değişikliğine göre anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Sosyal dışlanma ölçeğinin dışlanma alt boyutunda aile tipine, önemsenmeme alt boyutunda annenin eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Yapılan regresyon analizi sonucunda ise; gençlerin akranları arasında yaşadıkları dışlanma ve önemsenmeme duyguları ile sosyal dışlanma durumları arasında pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır. Sonuç: Araştırmada öğrencilerin bağımlılık yapan maddelere karşı negatif bir tutum içinde oldukları ve bağımlılıktan akranları tarafından kısmen de olsa sosyal dışlanmışlık duygusunu yaşayabilecekleri için bağımlılığı olumlamadıkları söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Bağımlılık, madde bağımlılığı, sosyal dışlanma.