Lise öğrencilerinin çocukluk çağı örselenme yaşantıları ile bilişsel çarpıtma ve yalnızlık eğilimleri arasındaki ilişkiler

İstismar çocuğun gelişimini fiziksel, psikososyal ve duygusal açıdan olumsuz yönde etkileyen davranış biçimi olarak değerlendirebilir. Çocukluk dönemi istismar yaşantıları ve sebep olduğu travmatik sonuçlar bireyin yaşamını büyük ölçüde etkileyen bir niteliğe sahiptir. Bu nedenle, ihmal ve istismar konusunda toplum bilincinin artması, istismarın önlenmesine yönelik çalışmaların planlanması ve gelecek nesiller için koruyucu ve önleyici tedbirler alınması önem taşımaktadır. Bu araştırmada amaç, lise öğrencilerinin çocukluk çağı örselenme yaşantıları ile bilişsel çarpıtma durumları ve yalnızlık eğilimleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Bu genel amacın yanında çalışmada, çocukluk çağı örselenme yaşantılarının cinsiyet, algılanan gelir durumu, anne-baba eğitim durumu değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği de araştırılmıştır. Araştırma gurubunu, Türkiye'nin kuzeydoğu bölgesinde yer alan Gümüşhane İlinde farklı okul türlerinde öğrenim gören 382 kız ve 321 erkek olmak üzere toplam 703 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcılara, ''Kişisel Bilgi Formu'', ''Çocukluk Örselenme Yaşantıları Ölçeği'', ''İlişkilerle İlgili Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği'' ve ''UCLA Yalnızlık Ölçeği'' uygulanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 22.0 programı kullanılmış olup, Sperman Brown sıra farkları korelasyon katsayısı tekniği, Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testinden yararlanılmıştır. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre çocukluk çağı örselenme yaşantılarından fiziksel kötüye kullanım ile bilişsel çarpıtmalar alt boyutlarından yakınlıktan kaçınma ile pozitif yönde; zihin okuma boyutu arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Çocukluk çağı örselenme yaşantılarının diğer bir alt boyutu olan cinsel kötüye kullanım ile bilişsel çarpıtmalar alt boyutlarından yakınlıktan kaçınma arasında pozitif düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Yine duygusal kötüye kullanım ile bilişsel çarpıtmalar alt boyutlarından yakınlıktan kaçma arasında pozitif yönde; gerçekçi olmayan ilişki beklentisi ve zihin okuma arasında negatif düzeyde anlamlı ilişki bulgulanmıştır. Ayrıca çocukluk çağı örselenme yaşantıları alt boyutlarından cinsel kötüye kullanım boyutunun bilişsel çarpıtmaları yordadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra, çocukluk çağı örselenme yaşantılarının tüm boyutlarının yalnızlık eğilimi ile pozitif yönlü anlamlı bir ilişki içerisinde olduğu ayrıca fiziksel, duygusal ve cinsel kötüye kullanılmanın yalnızlığı yordadığı saptanmıştır. Sonuçlar kuramsal çerçevede yapılan çalışmalar göz önünde bulundurularak tartışılmıştır ve araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik bir takım önerilerde bulunulmuştur.