Lise öğrencilerinin fiziksel aktivitelere katılımını engelleyen faktörler (Malatya ili örneği)

Amaç: Bu araştırmanın amacı lise öğrencilerinin fiziksel aktivitelere katılımını engelleyen faktörleri belirlemekti. Materyal ve metot: Kesitsel tipteki tanımlayıcı araştırmanın örneklemini 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılında Malatya il merkezindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı liselerden rastgele seçilmiş 1148'i kadın, 847'si erkek toplam 1995 öğrenci oluşturdu. Verilerin toplanmasında Özbek (2019) tarafından geliştirilen "Fiziksel Aktivitelere Katılmayı Engelleyen Faktörler Ölçeği (FAKEFÖ)" kullanıldı. Verilerin analizinde SPSS 25.0 paket programı kullanıldı. İki grubun karşılaştırılmasında Mann-Whitney U, ikiden fazla grubun karşılaştırmasında ise Kruskal-Wallis H testlerinden faydalanıldı. Sonuçlar %95'lik güven aralığında ve p<.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirildi. Bulgular: Katılımcıların spor geçmişleri incelendiğinde, kadınların %62.5'inin, erkeklerin ise %41,8'inin spor geçmişlerinin olmadığı, kadınların %5.9'unun, erkeklerin de %11.5'inin haftada üç gün düzenli egzersiz yaptığı anlaşıldı. Katılımcıların FAKEFÖ'den aldıkları puanların orta düzeyde olduğu saptandı. Ebeveynlerin eğitim düzeyi arttıkça katılımcıların fiziksel aktivite (FA)'ya katılımının aile ve eğitim sisteminden olumsuz etkilendiği anlaşıldı. Aile gelir düzeyi düşük olan kadın katılımcılarda okul, eğitim sistemi ve ölçek toplam puanının, erkek katılımcılarda ise aile hariç diğer faktörlerin FA'ya katılımı engellediği bulundu. Aile yapısı incelendiğinde ise kadın katılımcılarda tesis-kulüp, erkek katılımcılarda ise eğitim sisteminin FA'ya katılımı engellendiği tespit edildi. Son olarak katılımcıların büyük bir kısmının düzensiz uyku paternine sahip olduğu ancak bunun sadece kadınlarda aile ve okul altboyutunda FA'ya katılımı olumsuz yönde etkilediği tespit edildi. Sonuç: Araştırmanın sonucunda, lise çağındaki öğrencilerin FA'ya katılımını engelleyen birçok faktörün olduğu anlaşıldı. Dolaysıyla geleceğin yetişkinleri olacak gençlerimizi FA'dan uzaklaştıracak bu engellerin hem yerel hem de ulusal yetkililerce iyi anlaşılıp bunlara yönelik önleyici ve iyileştirici tedbirlerin alınması son derece önemlidir.