Lise öğrencilerinin İngilizce dersine yönelik tutumları, İngilizce konuşma kaygıları ve İngilizce dersine katılımları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Yabancı dil öğrenmede tutum önemli bir yere sahiptir. Yabancı dile olan olumlu tutumun, dil öğrenmede önemli bir etkisi olduğu bilinmektedir. Yabancı dil öğrenimi ve öğretiminde pek çok faktörün büyük etkisi olduğu açıkça görülmektedir. Bu faktörlerden en önemlisi de başarabilme kaygısıdır. Kaygının insanları genel olarak olumsuz olarak etkilediği özellikle dilinde içinde olduğu birçok alandaki öğrenmeleri belli bir seviyede engelleme etkisine sahip olduğu vurgulanmıştır. Günümüzde yabancı dil öğreniminin duyuşsal yönleri üzerine yapılan araştırmalarda bu durum sıklıkla incelenmektedir. Birçok çalışma kaygının dil öğrenimini ve temel becerilerden biri olan konuşmayı olumsuz etkilediğini ortaya koymaktadır. Bu araştırmanın genel amacı; Lise öğrencilerinin İngilizce dersine yönelik tutumları, İngilizce konuşma kaygıları ve İngilizce dersine katılımları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu araştırma nicel verilerin kullanıldığı bir çalışma niteliği taşımaktadır. Yöntem desenlerinden ilişkisel desen biçiminde tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini Elazığ ili liseleri oluşturmaktadır. Araştırma doğrudan evren üzerinde uygulanmış ve ölçeğin uygulanması sırasında öğrencilere gerekli açıklamalar yapılmıştır. Ölçekler lise düzeyinde eğitim veren 6 eğitim kurumuna dağıtılıp liselerden dönütler alınmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerden geri dönen ölçekler incelenerek değerlendirilmiş, araştırmaya uygun ölçekler araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini, 2023-2024 Eğitim-öğretim yılı Güz ve Bahar dönemlerinde Elazığ ili MEB'de öğrenim gören Anadolu, Fen ve Meslek Liselerini kapsayacak şekilde tabakalı ve tesadüfi örneklem yöntemleri ile belirlenen öğrenciler oluşturmaktadır. Çalışma toplam 968 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak ölçek kullanılmıştır. "Lise Öğrencilerinin İngilizce Dersine Yönelik Tutum ölçeği", "İngilizce Konuşma Kaygı ölçeği" ve "İngilizce Dersine Katılım ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin uygulanması sonucunda elde edilen veriler, SPSS 24.0 istatistik programı kullanılarak çözümlenmiştir. Veri setinin normal dağılım gösterdiği, t-testi ve Anova Testi, pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırmaya Katılan Öğrencilerin İngilizce Dersi Tutum ve İngilizce konuşma kaygısı puanı Kararsızlık düzeyindedir. Araştırmaya katılan öğrencilerin İngilizce dersi tutum algısı ile İngilizce konuşma kaygısı arasında negatif yönlü, İngilizce dersine katılım algısı arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. İngilizce dersine yönelik tutumlarına ilişkin olarak, genel not ortalaması yüksek olan Fen ve Anadolu Lisesi öğrencilerinin, İngilizce özel ders alan, düşük ve orta düzey gelire sahip, anne-baba eğitimi lise ve lisans, lisansüstü olan kadın öğrencilerin İngilizce dersine yönelik tutumlarının daha yüksek, olumlu düzeyde olduğu belirlenmiştir. İngilizce dersine yönelik kaygılarına ilişkin olarak, genel not ortalaması yüksek olan Fen Lisesi öğrencilerinin, İngilizce özel ders alan, yüksek gelire sahip, anne-baba eğitimi lisans ve lisansüstü eğitim düzeyi olan öğrencilerin İngilizce dersine yönelik kaygılarının daha düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. İngilizce dersine katılımlarına ilişkin olarak, genel not ortalaması yüksek olan Anadolu ve Fen Lisesi öğrencilerinin, İngilizce özel ders alan, düşük ve orta gelir grubu, anne-baba eğitimi lisans ve lisansüstü eğitim düzeyi olan, kadın öğrencilerin İngilizce dersine katılımlarının daha yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonuçları genelinde benzer sonuçlu çalışmalar olduğu ve buna göre İngilizce dersine katılım ve İngilizce dersine yönelik tutumun birbirini olumlu etkilediği belirlenmiştir. İngilizceye yönelik tutumun, öğrencilerin derse katılım durumlarını yordadığı, konuşma kaygısının ders katılımını negatif yönlü anlamlı düzeyde etkilediği belirlenmiştir. Bu da tutumun, öğrencilerin derse katılımını açıklamada önemli bir değişken olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Lise öğrencileri, İngilizce dersi, tutum, kaygı, derse katılım