Lise öğrencilerinin matematik dersine katılımının, duygu düzenleme, algılanan araçsallık, umut ve başarı değişkenleriyle olan ilişkisi

Bu araştırmanın amacı lise öğrencilerinin matematik dersine katılımının, duygu düzenleme, algılanan araçsallık, umut ve başarı değişkenleriyle olan ilişkisini incelemektir. Araştırmaya genel liselerde öğrenim gören 2018 öğrenci katılmıştır. Öğrenci katılımına ilişkin veriler Reeve ve Tseng (2011) tarafından geliştirilen ve Eren (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan Öğrenci Katılımının Dört Boyutu Ölçeği aracılığıyla ve öğrencilerin matematik dersine yönelik olarak algıladıkları araçsallığa ilişkin veriler ise Miller ve arkadaşları (2000) tarafından geliştirilen ve Eren (2009) tarafından Türkçeye uyarlanan Algılanan Araçsallık Ölçeği aracılığıyla elde edilmiştir. Öğrencilerin duygu düzenlemelerine ilişkin veriler Gross ve John (2003) tarafından geliştirilen ve Yurtsever (2008) tarafından Türkçeye uyarlanan Duygu Düzenleme Ölçeği aracılığıyla ve öğrencilerin genel umut düzeyleri ise Snyder ve diğerleri (1991) tarafından geliştirilen ve Akman ve Korkut (1993) tarafından Türkçeye uyarlanan Umut Ölçeği aracılığıyla elde edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin matematik ders notları 2013 – 2014 öğretim yılı sonunda ilgili okullardaki yetkililer aracılığıyla elde edilmiştir. Veriler bilgisayar ortamında ve SPSS 20 ile AMOS 21 istatistik programları aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma sorularının cevaplanmasından önce, demografik değişkenlerin (cinsiyet, sınıf düzeyi ve okul türü) araştırma değişkenleri üzerindeki olası etkilerinin sorgulanması amacıyla bir dizi çok değişkenli (MANCOVA) ve tek değişkenli (ANCOVA) kovaryans analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırmada belirlenen soruları cevaplanması amacıyla, gizil değişkenlerden hareketle korelasyon analizi ve bir dizi yapısal eşitlik modellemesi analizi gerçekleştirilmiştir. Analizlerde öğrencilerin matematik dersine ilişkin önceki başarı puan ortalamalarıyla, sosyal istenirlik puan ortalamalarının etkileri de kontrol edilmiştir. Araştırmanın bulguları, öğrencilerin matematik dersinde sergiledikleri çeşitli ve farklı katılım görünümlerinin, matematik ders başarıları, duygu düzenleme stratejileri, algılanan araçsallık ve genel umut değişkenleri ile anlamlı ve seçici biçimde ilişkilendiğini göstermiştir. Bunun yanında öğrencilerin matematik dersine katılımı ile matematik ders başarısı arasında algılanan araçsallığın arabulucu rolü oynadığı modelin iyi bir uyum gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada eğitimsel çıkarsamalar ve gelecekte yapılacak araştırmalar da tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Öğrenci katılımının dört boyutu; Algılanan araçsallık; Duygu düzenleme; Genel umut; Matematik ders başarısı.