Lise öğrencilerinin sosyal medyadaki bilginin doğruluğuna yönelik karar süreçlerinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı lise öğrencilerinin sosyal medyadaki bilginin doğruluğuna yönelik karar süreçlerini incelemektir. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntemin birleştirme (çeşitleme) desen modeli kullanılmıştır. Araştırma 2023 yılında Tokat'ın Zile ilçesinde farklı sınıflarda öğrenim gören iki Anadolu lisesindeki öğrencileri kapsamaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda 519 öğrenciye, nitel boyutunda her sınıf seviyesinden eşit öğrenci sayısıyla 12 öğrenciye ulaşılmıştır. Araştırmada nicel veriler araştırmacı tarafından araştırma amacına uygun olarak hazırlanan sorulardan, sosyal medya güvenirlik algısı ölçeği ve sosyal medya teyit/güven ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile elde edilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 22 paket programı ve Microsoft Excel 2013 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre öğrencilerin en çok kullandıkları sosyal medya platformları Instagram, WhatsApp ve Youtube'dur. Araştırmaya katılan lise öğrencilerinin çoğu 3 yıl ve daha fazla süredir sosyal medya kullanıcısı ve sosyal medyayı her gün kullanmaktadır. Öğrenciler güncel gelişmeleri en çok Instagram'dan takip etmekte ve en çokta eğlenceli paylaşımları tercih etmektedirler. Öğrenciler uygulanan güvenirlik algısı ölçeğine göre sosyal medyadaki paylaşımlara şüpheyle yaklaşmaktadır. Sosyal medya güvenirlik algısı ölçeğinde en yüksek boyut medya bağlılığı boyutu, en düşük boyut argüman gücü boyutudur. Sosyal medyada yer alan bilgiye yönelik lise öğrencilerine göre en güvenilir sosyal medya platformu WhatsApp, Youtube ve Instagram; en güvenilir sosyal medya içeriği video, metin ve fotoğraf olarak belirlenmiştir. Öğrencilerin sosyal medyadaki diğer kullanıcılara güvenlerinin düşük olduğu, paylaşımları eğlendirici olarak gördükleri tespit edilmiştir. Sosyal medya teyit/güven ölçeğinde öğrenciler sosyal medyadaki kurumsal paylaşımlara bireysel yapılan paylaşımlardan daha fazla güven duymaktadır. Araştırmaya katılan lise öğrencilerinin tamamına yakını sosyal medyada karşılaştıkları bilgileri doğru kabul etmediklerini belirtmişlerdir. Sosyal medyadaki bilgiyi doğru kabul eden az bir katılımcının doğru kabul etme nedenleri; sosyal medya platformlarına, sosyal medya kullanıcılarına güvenmeleri ve paylaşımların güvenilir haber kaynaklarıyla ilişkilendirildiğine inanmalarıdır. Araştırmaya katılan lise öğrencilerinin sosyal medyadaki bilgiyi doğru kabul etmeme nedenleri; sosyal medyadaki siyasi trollerin çokluğu, sosyal medyada çok fazla yanlış bilginin olması ve sosyal medyada herkesin paylaşım yapabilmesi olarak belirlenmiştir. Öğrencilerin sosyal medyadaki bilgiyi doğrulamak için kullanmış oldukları yöntemler ise; doğrulama siteleri, paylaşım yapan kurumun incelenmesi ve paylaşım içeriğinin güvenilir ve geçerliliğinin kontrolünün yapılmasıdır. Sosyal medya teyit/güven ölçeğinde öğrenciler sosyal medyadaki paylaşımları sıklıkla teyit ettiklerini belirtmişlerdir.