Lise öğrencilerinin üniversite sınavına hazırlık sürecinde ebeveyn tutumunu etkileyen sosyo-kültürel faktörler: Gaziantep örneği

Bu tez, Türkiye'de üniversite sınavına hazırlık sürecinin aile yapısı, sınıfsal konum ve kültürel sermaye ile nasıl iç içe geçtiğini incelemektedir. Çalışmanın temel argümanı, üniversite sınavının yalnızca bireysel başarıyı belirleyen bir araç değil, aynı zamanda aile içinde sınıfsal ve kültürel eşitsizliklerin yeniden üretildiği bir sosyal alan olduğudur. Kuramsal çerçeve, Pierre Bourdieu'nün habitus, kültürel ve sembolik sermaye kavramları ile Annette Lareau'nun ebeveynlik stilleri yaklaşımına dayanmaktadır. Bu çerçeve, ailelerin sınav sürecine yönelik stratejilerinin sınıfsal kaynaklar tarafından nasıl şekillendiğini açıklamaktadır. Gaziantep'te yürütülmüş nitel bir çalışmadır. Düşük, orta ve yüksek gelir gruplarından 20 aile ile derinlemesine görüşmeler yapılmış; veriler tematik analizle değerlendirilmiştir. Analizler, aile içi sorumluluk paylaşımı, ekonomik fedakârlıklar, ebeveynlerin eğitim düzeyi ve sınav stratejileri gibi temalar üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bulgular, sınavın aileler tarafından bir sosyal mobilite aracı olarak görüldüğünü, ancak bu mobilitenin sınıfsal imkânlarla sınırlandığını ortaya koymaktadır. Düşük gelirli ailelerde sınav ekonomik çıkış beklentisi taşırken, orta ve üst sınıflarda statü ve sembolik sermaye kazanımı ön plana çıkmaktadır. Ebeveyn tutumları ve destek stratejileri sınıfsal ve kültürel sermayeye bağlı olarak belirgin biçimde farklılaşmaktadır.