Liselerdeki öğrencilerin mülteci akranlarına karşı tutumlarının doğrusal olmayan temel bileşenler analizi ile incelenmesi

Bu çalışmada, Doğrusal Olmayan Temel Bileşenler Analizi kullanılarak liselerde bulunan öğrencilerin mülteci akranlarına karşı tutumlarının ölçmesi amaçlanmıştır. Zira göç ve bunun sonucunda mültecilik Türkiye'nin hatta dünyanın en önemli değişmez sorunlarından birisidir. Çalışmada kullanılan analiz yöntemi; mevcut verilerin sürekli veya kesikli olduğuna bakmaksızın tüm verileri kolay ve güvenilir olarak indirgemekte ve analiz etmektedir. Doğrusal Olmayan Temel Bileşenler Analizinin uygulanabilmesi için verilerin doğrusal olma durumuna bakılmayıp aranan tek varsayım verilerin pozitif tamsayı olmasıdır. Söz konusu analiz yöntemi temel bileşenler analizinin sınırlılıklarından arınmış ve işlevi bakımından daha kullanışlı olduğu literatür de örnekler aracılığıyla belirtilmiştir. Van İpekyol ilçesinde bulunan Mehmet Akif Ersoy Anadolu Lisesinde okuyan 10 ve 11. sınıflardan 562 tane öğrenci araştırma örneklemine dahil edilmiştir. Araştırmada kullanılan değişkenlerin 16 tanesi demografik verilerden oluşurken, geriye kalan 24 tanesi ise ölçek maddeleri olup toplam 40 değişkenden oluşmaktadır. Ölçek maddeleri lise öğrencilerinin mülteci akranlarına karşı tutumunu inceleyen dört faktörden oluşmakta ve demografik değişkenler de bu tutumu etkileyebilecek maddeler olarak kabul edilmektedir. Değişkenler SPSS IBM 22 programında Doğrusal Olmayan Temel Bileşenler Analizi yöntemi ile analiz edilmiş ve sonuç olarak; annesi ve babası yaşamlarını yitirmiş veya anne babası ayrı olan çocukların mülteci okul arkadaşlarına karşı büyük oranda olumsuz tutum hissi taşıdıkları bulgusu elde edilmiştir. Ayrıca 16 yaşından küçük olan ve hayata karşı olumlu duyguları henüz zarar görmemiş olan öğrencilerde ve son dönem yaklaşık 11-20 arası kitap okuyan öğrencilerin mülteci öğrencilere dönük yüksek oranda olumlu tutum geliştirdikleri analiz edilmektedir. Sınıf, kardeş sayısı, son dönem matematik notu ve yaş artıkça aylık hane halkı geliri ve takip edilen sosyal medya sayısı azaldıkça öğrencilerin mülteci akranlarına karşı tutumlarındaki olumsuzlukta artmaktadır. Analiz ve indirgeme sonucu elde edilen iki boyut birlikte değerlendirildiğinde yaş, sınıf, son dönem matematik notu artıkça ve son dönem okunan kitap sayısı azaldıkça mültecilere karşı olumsuz tutumunda belirginleştiği söylenebilir.