Lojistik dış kaynak kullanımı ve Türkiye uygulamaları

Bu çalışmada, rekabet avantajı kazanmaya yönelik önemli bir yönetim uygulaması olan lojistik dış kaynak kullanımı konusu ele alınarak Türkiye'de faaliyet gösteren üretici işletmelerin ne ölçüde dış kaynak kullandıkları ve dış kaynak kullanım kararlarında hangi faktörlerin etkili olduğu incelenmiştir. Önerilen model ve kurulan hipotezlere temel teşkil etmek üzere dış kaynak kullanımı konusunda yapılmış çeşitli araştırmalar ile yönetim - organizasyon ve iktisat alanında önemli yeri olan bazı teoriler incelenmiştir. Uzmanlık ve ilişkiye dayalı olmak üzere iki grup altında incelen teorilerden birinci grup altında incelenenler; evrimsellik, yetenek, öz yetenek ve değer zinciri teorileri ikinci grupta incelenenler; kaynak bağımlılığı, işlem maliyetleri ve şebeke teorileridir. Hazırlanan anket formları, Türkiye'de faaliyet gösteren 800 üretici firmaya gönderilmiş, 125 tane kullanılabilir anket geri dönmüştür. Çeşitli istatistik tekniklerinin kullanıldığı analizlerle, araştırma modelindeki değişkenlerin LDK kullanımı üzerindeki etkileri ve dış faktörlerin, işletme özeliklerine göre farklı etki yaratıp yaratmadıkları incelenmiştir. Kullanılan başlıca analiz teknikleri, tanımlayıcı istatistik, faktör analizi, regresyon analizi, ki kare analizi ve lojistik regresyondur. Türkiye'de dış kaynak kullanımına en fazla konu olan lojistik fonksiyonlar, nakliyat (% 93), gümrük işlemleri (%52), trafik- filo yönetimi (% 31), en az konu olanlar ise, sipariş alma (%5) ve stok yönetimidir. (%7) Gelecek birkaç yıl içinde LDK kullanım seviyesinde önemli bir değişikliğin olmayacağı saptanmıştır. Modeldeki değişkenlerle LDK kullanımı arasında önemli ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca farklı analiz teknikleriyle benzer sonuçlara ulaşılması, modelin geçerli olduğunu göstermiştir. Bu faktörler; öz yetenek stratejisi ve yönetsel davranışlar, örgütsel karmaşıklık, yatırım gereksinimi, rekabet yapısı, pazar yapısı, yasal düzenlemeler ve standartlardır. Diğer önemli bir bulgu, Türkiye'de kurulan stratejik lojistik ortaklık seviyesinin en alt düzeyde zayıf ilişkilerle sürdürüldüğüdür. Bu araştırma da, anket yönteminin kullanıldığı bir çok araştırmada olduğu gibi, bazı kısıtlamalara konu olmuştur. Bununla beraber; ulaşılan sonuçlar, gerek bu konuyu inceleyecek olan araştırmacılara gerekse konuyla ilişkin yönetim uygulamalarına farklı bir boyut kazandıracak niteliktedir.