Lokmân sûresindeki ahlâkî ilkelerin eğitim psikolojisi açısından tahlili

Yüce Allah, insana pek çok nimet vermiş ve buna mukabil onu yaptıklarından sorumlu tutmuş; kendisine yaptıklarının hesabının sorulacağını ve karşılığının verileceğini bildirmiştir. İnsanın bir rehbere ihtiyacı olduğu için yüce Allah, peygamberleri aracılığı ile insanlara yapmaları ve terk etmeleri gereken şeyleri ihtiva eden mesajlarını iletmiş ve bu mesajlarla insanları eğitmeyi, onları hem dünyada hem de ahirette mutlu etmeyi murat etmiştir. Bunu Kur'ân'ın genelinde görmek mümkün olduğu gibi özelde Lokmân sûresinde bu gayenin yoğun bir şekilde işlendiği görülmektedir. Hz. Lokmân kişiliğiyle iz bırakan önemli şahsiyetlerden biridir. Kur'ân'ın bir bölümünde onun hikmetine, nasihatlerine yer verilmiş ve sûre onun adıyla anılmıştır. Yaşadığı toplum içinde muhakeme gücü, tutum ve davranışları ile sevgi saygıyla karşılanmıştır. Kendine hikmet verildiği zikredilen Hz. Lokmân bu değerleri benimsemenin ona uygun hareket etmenin aile bireyleri ve cemiyet için ne kadar önemli olduğunu göstermiştir. Hz. Lokmân oğluna hitap ederek zikrettiği öğütler umumidir, hz. Lokmân'ın dilinden Cenab-ı Hakk'ın kullarına iletmek istediği mesajlardır. Bu öğütler kapsamında, Allah'a şirk koşulmaması, anne babaya itaat edilmesi ve itaatte sınırların nasıl olması gerektiği, yapılan iyi-kötü tüm davranışların –hardal tanesi kadar da olsa- karşılığının mutlaka olduğu, iyiliği tavsiye etme, kötülükten sakındırmanın gerekliliği, başa gelen olumsuz durumlar karşısında sabırlı olunması gerektiği, insanlara karşı gösterilen kibrin kötülüğü gibi hususlara dikkat çekilmiştir.