Maçka Askeri Silahhanesi'nin teşkilat ve işleyişi (1873-1922)

Tezin konusu Osmanlı Devleti'nin İstanbul'daki dört askeri silahhanesinden biri olan Maçka Silahhanesi'nin teşkilatı ve işleyişidir. Osmanlı Devleti'nin merkez silahhanesi olan bu askeri yapı bugün İstanbul Teknik Üniversitesi Yabancı Diller Fakültesi olarak kullanılmaktadır. Maçka Silahhanesi ile ilgili akademik çalışmalar mevcuttur. Ancak bu çalışmalar daha çok mimarlık ve restorasyon bölümleri tarafından yapılmış olup Silahhane-i Amire'nin teşkilat ve işleyişinden söz edilmemiştir. Bu nedenle mezkûr silahhanenin kurumsal yönü ele alınması gerekmektedir. Ayrıca konunun tetkiki Batılaşmanın Osmanlı askeri müesseselerinin teşkilat ve işleyişindeki etkisini göstermesini açısından da önem taşımaktadır. Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nin askeri teşkilatına verdiği önem bir askeri müessese örneği ile açıklanmıştır. Osmanlı Devleti'nin bu merkez Silahhanesi'nde Tophane-i Amire fabrikalarından gelen ve Avrupa'dan ithal edilen son sistem silahlar ve mühimmatlar depolanmaktaydı. Maçka Silahhanesi önemli silahlar ve mühimmatların toplandığı bir merkez olmasının yanı sıra bunların Osmanlı ülkesi içerisinde silah ve mühimmat dağıtımının da yapıldığı bir merkezdi. Bu konular tezimizde ayrıntılı bir şekilde izah edilmiştir. Tezin hazırlanmasında doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Buna göre öncelikle ayrıntılı bir literatür taraması yapılıp daha sonra konu ile ilgili arşiv belgelerine ulaşılmıştır. Elde ettiğimiz materyaller tez çalışmasında kronolojik sıra ile işlenmiş olup bunlarla ilgili değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bunlara ek olarak tezin konusu ile ilgili tablo, grafik ve belgelerin asıl nüshalarına yer verilmiştir. Tablo ve grafik BOA'dan tespit edilebilen belgelerden edinilen bilgilere göre hazırlandı. Anahtar Kelime: Osmanlı Devleti, İstanbul, Maçka Silahhanesi, Askeri Mühimmat, Askeri Mimari