Maden işçilerinin sigara bırakmaya yönelik davranışları ve sigara bırakmada sağlık inanç modeli ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirliği

Bu çalışmada; Türkiye Taş Kömürü Kurumu Zonguldak Karadon Müessesesi'nde çalışmakta olan ve sigara içen maden işçilerinin sosyodemografik özelliklerinin, sigara içme özelliklerinin saptanması ve sigara bırakmaya yönelik davranışları ve sigara bırakmada Sağlık İnanç Modeli ölçeğinin (SİM-SBÖ) geliştirilmesi amaçlanmıştır. İki aşamadan oluşan bu araştırmanın birinci aşaması üniversite öğrencileri üzerinde ölçek geliştirmeye yönelik metodolojik tipte, ikinci aşaması ise geliştirilen ölçeğin maden işçilerinde uygulandığı tanımlayıcı tiptedir. Araştırmaya katılan sigara içen 473 işçinin ortalama sigara içme süresi 11.4 ± 5.85 yıl, işçilerin yalnızca %11.2'si en az bir kez sigarayı bırakmayı denedikleri, %83'ünün ise hiçbir şekilde sigarayı bırakmayı deneme girişimi olmadığı görülmüştür. Bırakmayı deneyenler arasında sadece 7 işçinin (%1) altı aydan az süredir sigara içmediği bulunmuştur. İşçilerin ortalama sigarasız geçirdiği süre 16.7 ± 33.82 gündür. İşçilerin günde ortalama içtikleri sigara ise 14.3 ± 7.18 adet olarak bulunmuştur. Yer üstünde çalışan işçilerin yer altında çalışan işçilere, gündüz çalışan işçilerin vardiyalı çalışan işçilere göre SİM-SBÖ puan ortalamalarının anlamlı düzeyde yüksek bulunduğu görülmüştür. Bu çalışmada bir ay ya da 6 ay içinde sigarayı bırakmayı düşünen ya da düşünmeyen yani halen sigara içen işçiler en az altı aydan kısa süredir sigara içmeyen işçilere göre duyarlılık ve ciddiyet algı puan ortalamaları diğer işçilere göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur.