Maden işletmelerinde kaza ve risk analizlerinin geliştirilmesi

İş sağlığı ve güvenliği açısından, çalışanlar için hayati riskler taşıyan sektörlerin başında madencilik faaliyetleri yer almaktadır. Madencilikte yaşanan ve genellikle ağır sonuçları olan iş kazalarını bertaraf etmek için kapsamlı bir risk analizi yapılmalı ve bu analiz sonuçlarına göre de gerekli iş güvenliği önlemleri alınmalıdır. Bu çalışma, madencilikteki başlıca tehlike kaynakları ile ilgili olarak risklerin analizi ve değerlendirmesi için yarı sayısal bir metot önermektedir. Çalışmada öncelikle, günümüzde madencilikte kullanılan ve kullanılması muhtemel risk analizi metotları belirlenmiştir. Bu metotlardan hata türleri ve etkileri analizi, olay ağacı analizi ve kontrol listeleri örnek risk analizi modelleri olarak kullanılmıştır. Yeni bir risk skoru formülü elde etmek için, şiddet parametresi haricinde "iş kazası olasılık skoru" ve "mevcut isg skoru" olmak üzere, derece aralıkları bir ile on arasında değişen iki adet parametre ortaya konulmuştur. Ülkemizde farklı çalışma koşullarında kömür ve metal madeni üretimi yapan beş farklı firma örneği göz önünde bulundurularak yaptırılan anketler neticesinde "iş kazası olasılık skoru", "şiddet" ve "mevcut isg skoru" parametrelerinin katsayıları; aritmetik ortalama, logaritma ve regresyon analizi yöntemlerinden faydalanılarak belirlenmiştir. Bu katsayılar neticesinde de yeni bir risk skoru formülü belirlenmiştir. Elde edilen bu verilerle Java yazılım dili kullanılarak, madencilik sektöründe iş sağlığı ve güvenliği alanında verimli bir şekilde kullanılacağı düşünülen bir risk analizi yazılımı geliştirilmiştir. Geliştirilen bu yazılım, kömür ve metal madenciliğinde üretim faaliyetinde bulunan ve farklı çalışma koşullarına sahip iki farklı kapalı işletmeye uygulanmış ve yazılımın verimli olduğu gözlenmiştir.