Maden sektöründe iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin çalışanlar üzerine etkileri: Elazığ Mermer İşletmeleri örneği

Geçmişten günümüze çalışma yaşamında iş sağlığı ve güvenliğine yönelik sorunlar her zaman önemini korumuştur. Sanayi devrimiyle artan üretim etkinliğine yetişme ve rekabet edebilme düşüncesinin, sermaye sahiplerini, kötü çalışma koşullarıyla birlikte ortaya çıkan kaza ve hastalıkları görmezden gelme noktasına getirdiği söylenebilir. Ancak çalışma koşullarında yaşanan olumsuzlukların yansıdığı toplumlardaki sefalet, hastalık ve huzursuzluklar, ülkelerde çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve sosyal risklerin azaltılmasına yönelik düzenlemelerin yapılmasını gerekli kılmıştır. Bu bağlamda gerek Avrupa Ekonomik Topluluğu'nun (AET) sosyal politikalar başlığında düzenlenen iş sağlığı ve güvenliği mevzuları, gerekse Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) çalışma koşullarına yönelik düzenlemeleri öne çıkmıştır. Ülkemizde de uluslararası düzenlemelerin benimsendiği yasal düzenlemeler yer almakta ve çalışma koşullarının iyileştirilmesine yönelik önlem ve tedbirler alınmaya çalışılmaktadır. Son zamanlarda iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesine yönelik çalışmalar için önemli bir basamak olan 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile getirilen düzenlemelerde önleme yaklaşımının tazmin kadar ağırlıklı olması; risk değerlendirmesinden, eğitime, denetimden organizasyona kadar iş sağlığı ve güvenliğinde bütünsel bağlamda bilinçlendirme kavramı ile iş güvenliği kültürü oluşturulmaya çalışılmaktadır. İş sağlığı ve güvenliğinde alınan tedbirlerin anlatıldığı bu çalışma literatür taramasına ve bu sektörde iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin çalışan bireylerdeki etkileri üzerine bir anket çalışmasına dayanmaktadır. Çalışmada ilk olarak kavramsal çerçevede iş sağlığı ve güvenliği, iş kazası ve meslek hastalıkları, risk ve tehlike kavramlarına değinilmiştir. Sonra iş sağlığı ve güvenliğinin tarihsel gelişimi ele alınıp; ulusal ve uluslararası hukukta iş sağlığı ve güvenliği bağlamında yapılan düzenlemelerden bahsedilmiştir. Son olarak da maden sektöründeki iş sağlığı ve güvenliğine yönelik risklerden ve bunlara yönelik mevzuatın getirdiği tedbirlerden bahsedilerek literatür tamamlanmış ve anket sonuçlarının değerlendirmelerine geçilmiştir. Anahtar Kelimeler: İş Sağlığı, İş Güvenliği, İş Kazası, Meslek Hastalığı, Tehlike ve Risk.