Major depresif bozukluğu olan kişilerin özkıyım girişimlerinde üst bilişsel inanışlarının rolü

Özkıyım her geçen gün artan önemiyle karşımıza önemli bir halk sağlığı sorunu olarak çıkmaktadır. Özkıyım düşünce ve davranışının çok faktörlü karmaşık doğasını açıklamak için birçok model geliştirilmesi umut vericidir. Özkıyım düşüncesi ve davranışlarının doğasını anlamak özkıyım ve ilişkili durumları azaltmak için esastır. Çalışmamızda özkıyım girişimi olan majör depresif bozukluk tanılı hastaların, özkıyım girişimi olmayan majör depresif bozukluk tanılı hastaların ve sağlıklı kontrollerin üstbilişler ve ruminasyonla ilgili üstbilişler açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırmaya özkıyım girişimi olan majör depresif bozukluk tanılı 50 hasta, özkıyım girişimi olmayan majör depresif bozukluk tanılı 50 hasta ve herhangi bir ruhsal hastalığı olmayan 50 sağlıklı kişi olmak üzere toplam 150 hasta dahil edildi. 3 gruba da sosyodemografik ve klinik veri formu, Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği (HAM-A), Montgomery–Asberg Depression Rating Scale MADRS (MADRS), Üstbiliş Ölçeği (ÜBO), Bilişsel Dikkat SendromuÖlçeği (BDS), İntihar Bilişleri Ölçeği (İBÖ) ,Ruminasyonla İlgili Olumlu İnanışlar Ölçeği( RUMİ-Olumlu) ve Ruminasyonla İlgili Olumsuz İnanışlar Ölçeği( RUMİOlumsuz) uygulandı. Gruplar depresyon ve anksiyete düzeyleri açısından karşılaştırıldığında; depresyon ve anksiyete düzeyleri hasta grubunda kontrol grubundan daha yüksek saptandı ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı. Üstbilişleri değerlendiren ölçekler ve alt ölçekler arasında hasta gruplar kontrol gruplarından daha yüksek skorlara sahipti. Özkıyım girişimi olan depresyon hastalarının ruminasyona dair olumsuz üstbilişlerini değerlendiren Rumi-olumsuz toplam puanı, Rumi-olumsuz alt ölçeği olan Rumi olumsuz-2 , BDS alt ölçeği olan ruminasyon ve tehdit izlemeye ayrılan vakit (BDS-F1), üstbilişleri değerlendiren ÜBÖ toplam puanıyla birlikte ÜBÖ-F3 , ÜBÖ-F5 alt ölçeklerin skorlarının anlamlı düzeyde özkıyım girişimi olmayan depresyon grubundan yükseklik gösterdiği saptandı. Rumi-Olumlu, Rumi-Olumsuz'un alt ölçeği olan Rumi Olumsuz-1, ÜBÖ alt ölçekleri olan ÜBÖ-F2, ÜBÖ-F4 ölçeklerinde ise hasta grupları kontrol gruplarında anlamlı olarak farklılık gösterirken özkıyım girişimi olan hastalarla özkıyım girişimi olmayan hastalar arasında farklılık saptanmadı. Özkıyım girişimi olan ve olmayan depresyon grupları arasında ölçeklerin korelasyonlarıyla ilgili değerlendirmeye bakıldığında özkıyım girişimi olan depresyon grubunda MADRS ile ÜBO alt ölçekleri olan ÜBÖ-F2, ÜBÖ-F5 ile pozitif yönlü zayıf, Rumi Olumsuz2 , Rumi-Olumsuz toplam, ÜBÖ-3 ve İBÖ ile pozitif yönlü orta düzeyde korelasyon saptandı. Özkıyım girişimi olmayan depresyon grubunda özkıyım girişimi olan gruptan farklı olarak ÜBÖ-4 ve ÜBÖ toplam puanlarında MADRS ile pozitif yönlü orta düzeyde korelasyon bulundu. Her iki grup için Rumi-Olumlu puanları ve MADRS arasında korelasyon saptanmadı. Bu çalışmanın bulgularıyla özellikle özkıyım girişimi olan hastalarda üstbilişler ve ilişkili inançlarının yerinin anlaşılması gelişmekte olan bir tedavi yöntemi olan üstbilişsel terapinin klinik müdahalelerde kullanımının gelişmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: üstbiliş, özkıyım, depresyon