Makro ekonometrik değişkenlerdeki değişimin birim kök testi ile analizi ve uygulaması

Zaman serilerinde bazı dönemlerde keskin bir şekilde ortaya çıkan iniş ve çıkışlar olabilmektedir. Buna örnek olarak savaşlar, doğal afetler, politika değişiklikleri gibi başlıca sebepler gösterilebilir. Bu durumda seride yapısal kırılma meydana gelir. Yapısal kırılmalarda serilerin durağanlığının belirlenmesinde bir takım zorlukları meydana getirmektedir. Bu gibi değişimleri dikkate almadan gerçekleşen test sonuçlarının nitekim tamamıyla doğru sonuçlar vermesi beklenmemektedir. Güvenilir birim kök testi sonuçları elde etmek için zaman serilerinde yapısal kırılmaları dikkate alan testler uygulanması öngörülmektedir. Dolayısıyla çalışma Türkiye'nin makroekonomik değişkenlerini hem geleneksel birim kök testleri ile hem de yapısal kırılmaları dikkate alan birim kök testleri ile incelemektedir. Gerçekleştirilen birim kök testi sonuçlarına bakıldığında geleneksel birim kök testleri ile yapılan analizlerde serilerin düzey değerde durağan olmadığı sonucuna varılmıştır. Bunun yanında iki yapısal kırılmaları dikkate alan LS testinde SUE değişkeni, Fourier terimlerini dikkate alan BEL ve CL testinde ise TGE serisi düzeyde yapısal kırılmalar etrafında durağan çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Birim Kök Testi, Yapısal Kırılmalı Birim Kök Testi, Makroekonomi.