Makro ihtiyati politikaların finansal istikrar ve makro ekonomik göstergeler üzerine etkileri

21. yy'ın başlarından itibaren görülme sıklığı artan finansal krizler ve bunların reel ekonomik faaliyetler üzerindeki olumsuz etkileri bağlamında, hakim paradigmanın temel varsayımlarının (ve modellerinin) finansal istikrarı da gözeten çerçevede genişletilmesi ve makro finansal istikrar sağlama güdüsüyle tasarlanan makro ihtiyati politika araçlarının uygulanması önem kazanmıştır. Gelişmekte olan ülke grubunda yer alan Türkiye ekonomisinde de, 2010 yılından itibaren Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası ve Finansal İstikrar Komitesi koordinasyonunda, sermaye hareketleri, kurlar ve kredilerdeki oynaklıklardan kaynaklı kırılganlıklara yönelik birçok araç uygulamaya konulmuştur. Finansal istikrarın sağlanması ve kaynakların reel ekonomiye verimli bir şekilde tahsis edilmesini amaçlayan makro ihtiyati politikaların, para politikasını tamamlayıcı bir unsur olarak ve aktarım kanallarının etkinliğini artırarak makroekonomik istikrara olumlu katkı sağlaması beklenmektedir. Bu bağlamda, çalışmada, Türkiye ekonomisi dinamiklerinde önem arz eden makro finansal değişkenleri içeren modelin tahminiyle, MİP'ların sermaye hareketleri, döviz kuru ve kredi büyümesi üzerindeki etkileri, bu kanallarla çıktı ve fiyat hareketlerini ne yönde etkilediği ve yayılımlarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca, dışa kapalı ve kısıtlı dışa açık bir yapıda tasarlanan DSGD modelinin Türkiye ekonomisine özgü parametrelerle kalibre edilerek, MİP'ların genel denge etkilerine yönelik ipuçlarının sunulması hedeflenmektedir. Zaman serisi tekniklerine dayalı ampirik analiz sonuçları MİP'ların finansal istikrarsızlıklarla ilişkilendirilen kısa vadeli sermaye girişleri, döviz kuru, kredi büyümeleri ve fiyat artışları üzerinde negatif yönde etkileri bulunduğunun yanı sıra makro finansal riskleri ve oynaklıkları sınırlayarak üretimi olumlu yönde etkileme potansiyeline sahip olduğuna işaret etmektedir. Ayrıca, MİP'ların modelde yer alan değişkenler üzerinde belirli düzeyde yayılımlara sahip olduğu ve bu yayılımların dinamik olarak Türkiye ekonomisinde içsel veya dışsal nedenlerle finansal risklerin arttığı dönemlere paralel şekilde yükseldiği görülmektedir. Bununla birlikte, dışa kapalı ve kısıtlı dışa açık dinamik stokastik genel denge modeli kalibrasyon bulguları, içsel kredi değer oranı ve konjonktürel sermaye gereksinimi şokunun bankacılık kesimi bilançosu, krediler ve toplam talep bileşenleri olmak üzere makro finansal değişkenler üzerinde anlamlı etkileri bulunduğunu göstermektedir. Çalışmadan elde edilen bulgular bağlamında, uzun vadede finansal krizlerin oluşumunu azaltmaya yönelik olarak benimsenen makro ihtiyati politikalar, para politikasının tamamlayıcısı olarak, özellikle bankacılık kesimi bilanço, kredi ve kur kanallarının daha etkin çalışmasını destekleyerek, daha sağlıklı bir finansal-makroekonomik ilişki sağlama ve reel ekonomiyi olumlu yönde etkileme potansiyeline sahiptir.